NAVROʻZ — MILLIY AN’ANA VA UMUMINSONIY QADRIYATLAR IFODASI
23

Navroʻz insoniyat tarixida alohida o‘rin tutuvchi eng qadimiy bayramlardan biri bo‘lib, u bahorgi tengkunlik, ya’ni tabiatning uyg‘onishi va yangi hayot bosqichining boshlanishini ifodalaydi. Ushbu bayram Sharq xalqlari, xususan Markaziy Osiyo hududida yashovchi xalqlar madaniy hayotining ajralmas qismi sifatida asrlar davomida saqlanib kelmoqda.
Navro‘z bayrami nafaqat mavsumiy o‘zgarishlarni ifodalovchi hodisa, balki insoniyatning ma’naviy, axloqiy va ijtimoiy qadriyatlarini o‘zida mujassam etgan murakkab madaniy fenomen hisoblanadi. Unda tinchlik, mehr-oqibat, bag‘rikenglik va tabiatga hurmat kabi umuminsoniy g‘oyalar mujassamdir.
Navro‘z bayramining ildizlari qadimgi sharq sivilizatsiyalariga, xususan zardushtiylik davriga borib taqaladi. Ayrim tarixiy manbalarda bu bayram quyoshning Bahorgi tengkunlik nuqtasiga kirishi bilan bog‘liq holda shakllangani qayd etiladi. Bu vaqtda kun va tun tenglashib, tabiatda yangilanish jarayoni boshlanadi.
Navro‘z qadimdan dehqonchilik bilan shug‘ullanuvchi xalqlar hayotida muhim o‘rin tutgan. Chunki aynan shu davr yangi ekin mavsumining boshlanishiga to‘g‘ri kelgan. Shu bois u mehnat, baraka va farovonlik ramzi sifatida qaralgan.
Navro‘z bayrami arafasida odamlar uy-joylarini tozalaydi, eski narsalardan voz kechadi, bu esa ramziy jihatdan poklanish va yangilanishni anglatadi.
Shuningdek, bu kunda insonlar o‘zaro mehr-oqibat ko‘rsatadi, qarindosh-urug‘lar bilan uchrashadi, muhtojlarga yordam beradi. Bu esa jamiyatda ijtimoiy birdamlik va hamjihatlikni mustahkamlaydi.
Navro‘z bayrami milliy an’ana va urf-odatlarning boy namunasidir.
sumalak tayyorlash marosimi, xalq o‘yinlari (kurash, uloq), sayillar va umumxalq tantanalari bularning barchasi xalqning qadimiy madaniy merosini aks ettiradi.
Navro‘z bayrami insonlarni ezgulikka chorlovchi muhim ma’naviy hodisadir. Unda bag‘rikenglik, saxovat, mehr-oqibat, tabiatga hurmat kabi qadriyatlar asosiy o‘rin egallaydi
Bugungi kunda Navroʻz nafaqat milliy, balki xalqaro miqyosda ham keng nishonlanadi. U UNESCO tomonidan insoniyatning nomoddiy madaniy merosi ro‘yxatiga kiritilgan.
Shuningdek, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi tomonidan 21-mart “Xalqaro Navro‘z kuni” sifatida e’tirof etilgan. Bu esa bayramning jahon xalqlari o‘rtasida do‘stlik va hamkorlikni mustahkamlashdagi ahamiyatini ko‘rsatadi.
Xulosa qilib aytganda, Navroʻz bayrami insoniyat tarixining chuqur ildizlariga ega bo‘lgan, boy ma’naviy mazmun bilan sug‘orilgan noyob madaniy hodisadir. U nafaqat tabiatning uyg‘onishini, balki inson qalbining yangilanishini ham ifodalaydi.
Navro‘z asrlar davomida shakllangan milliy an’ana va qadriyatlarni o‘zida mujassam etgan holda, bugungi kunda ham jamiyat hayotida muhim o‘rin tutmoqda. Ayniqsa, u yosh avlodni milliy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash, ekologik ongni shakllantirish va ijtimoiy birdamlikni mustahkamlashda katta ahamiyatga ega.
Shu bois, Navro‘z bayramini ilmiy jihatdan o‘rganish, uning tarixiy va madaniy mohiyatini chuqur anglash hamda uni kelajak avlodlarga yetkazish muhim vazifalardan biri bo‘lib qoladi.
Raximov Xayotbek, 1-kurs talabasi
