HIJRATNING SABABLARI VA MUSULMONLAR HAYOTIDAGI O‘RNI

9

Islom tarixidagi eng muhim voqealardan biri – hijratdir. Hijrat nafaqat musulmonlarning bir shahardan boshqasiga ko‘chishi, balki Islom dinining mustahkamlanishi va musulmon jamiyatining shakllanishida muhim burilish nuqtasi bo‘ldi. Shu sababli hijrat voqeasi musulmonlar tarixida yangi davrning boshlanishi sifatida e’tirof etilib, hijriy taqvim ham aynan shu voqeadan boshlangan.

«Hijrat» arabcha «hajara» so‘zidan olingan bo‘lib, «tark etish», «ko‘chish», «ajralish» ma’nolarini anglatadi. Islom istilohida esa hijrat – dinini erkin ado etish va Allohning roziligiga erishish maqsadida zulm va kufr hukm surgan yurtni tark etib, xavfsiz joyga ko‘chishni bildiradi.

Hijratning sabablari:

  1. Mushriklarning zulmi

Payg‘ambarimiz Muhammad ﷺ Islomni targ‘ib qila boshlaganlaridan keyin Makka mushriklari musulmonlarga qattiq zulm o‘tkaza boshladilar. Ularni qiynoqqa soldilar, mol-mulklarini tortib oldilar va dinidan qaytarishga harakat qildilar. Bu hol musulmonlarning boshqa joyga hijrat qilishiga asosiy sabab bo‘ldi.

  1. Dinni erkin ado etish zarurati

Makkada musulmonlar ibodatlarini bemalol bajara olmas edilar. Madinada esa musulmonlar uchun dinni erkin yashash va Islom qonunlarini tatbiq etish imkoniyati mavjud edi.

  1. Madina ahlining yordami

Yasrib (keyinchalik Madina deb atalgan) aholisi Aqaba bay’atlarida Payg‘ambarimiz ﷺni himoya qilishga va Islomni qo‘llab-quvvatlashga va’da berdilar. Bu musulmonlarning Madinaga hijrat qilishlari uchun qulay sharoit yaratdi.

  1. Allohning amri

Hijrat insonlarning shaxsiy qarori emas, balki Alloh taoloning amri bilan amalga oshirilgan muqaddas vazifa edi. Payg‘ambarimiz ﷺ ham Allohning izni bilan hijrat qildilar.

Hijratning musulmonlar hayotidagi o‘rni

  1. Islom davlatining barpo etilishi

Hijratdan so‘ng Madinada tarixdagi birinchi Islom davlati tashkil topdi. Bu davlat adolat, birodarlik va Islom qonunlari asosida boshqarildi.

  1. Musulmonlarning birlashishi

Hijrat tufayli muhojirlar va ansorlar o‘rtasida mustahkam birodarlik qaror topdi. Bu birlik Islom jamiyatining kuchayishiga xizmat qildi.

  1. Islomning keng tarqalishi

Madinadan turib Islom dini Arabiston yarimorolining turli hududlariga yoyildi. Keyinchalik esa Islom dunyoning boshqa mamlakatlariga ham tarqaldi.

  1. Hijriy taqvimning boshlanishi

Umar ibn Xattob xalifalik davrida hijrat voqeasi musulmon taqvimining boshlanishi sifatida qabul qilindi. Bugungi kunda ham hijriy-qamariy taqvim musulmonlar tomonidan diniy amallarni belgilashda qo‘llaniladi.

  1. Sabr va fidoyilik namunasi

Hijrat musulmonlarga din yo‘lida sabr qilish, mol-dunyo va vatanni Alloh roziligi uchun tark eta olish, iymonni har narsadan ustun qo‘yish kerakligini o‘rgatdi.

Hijratdan olinadigan saboqlar

  • Alloh yo‘lida qilingan har qanday qurbonlik behuda ketmaydi.
  • Sabr va matonat oxir-oqibat g‘alabaga olib boradi.
  • Musulmonlar o‘rtasidagi birlik va birodarlik jamiyatning asosidir.
  • Dinni erkin yashash eng katta ne’matlardan biridir.
  • Har bir ishda Allohga tavakkal qilish va sabablarni qilish zarur.

Hijrat Islom tarixidagi eng buyuk voqealardan biri bo‘lib, musulmonlar hayotida yangi bosqichni boshlab berdi. U nafaqat bir joydan ikkinchi joyga ko‘chish, balki iymon, sabr, fidoyilik va Allohga tavakkalning yorqin namunasi hisoblanadi. Hijrat tufayli Islom jamiyati mustahkamlandi, birinchi Islom davlati barpo etildi va dinning keng tarqalishi uchun mustahkam zamin yaratildi. Shu bois hijrat voqeasi har bir musulmon uchun chuqur ma’naviy va tarbiyaviy ahamiyatga ega bo‘lib qoladi.

Xoja Buxoriy o’rta maxsus islom ta’lim muassasasi Homidov Hikmatulloh