ULUL AZM PAYG‘AMBARLAR
11

Alloh taolo insoniyatni hidoyatga boshlash uchun turli zamonlarda ko‘plab payg‘ambarlarni yuborgan. Ularning ayrimlari sabr-toqat, matonat, qat’iyat va da’vatdagi ulkan jasorati bilan boshqalardan alohida ajralib turadi. Islomda bunday buyuk payg‘ambarlar Ulul azm payg‘ambarlar deb ataladi.
«Ulul azm» iborasi arab tilida «qat’iy iroda va mustahkam sabr egalari» degan ma’noni anglatadi. Ular eng og‘ir sinovlarga duch kelgan bo‘lsalar ham, Allohning amrini yetkazishda hech qachon ortga chekinmaganlar.
Alloh taolo shunday marhamat qiladi:
«Bas, (ey Muhammad!) azm egasi bo‘lgan payg‘ambarlar sabr qilganlaridek siz ham sabr qiling…» (Ahqof surasi, 35-oyat)
Ushbu oyatda «Ulul azm» iborasi tilga olinib, Rasululloh ﷺ ham o‘sha buyuk payg‘ambarlar kabi sabr qilishga da’vat etiladi.
Islom ulamolarining aksariyatiga ko‘ra, Ulul azm payg‘ambarlar besh nafar: Nuh alayhissalom, Ibrohim alayhissalom, Muso alayhissalom, Iso alayhissalom, Muhammad sallallohu alayhi vasallam.
Bu payg‘ambarlar Ahzob surasining 7-oyatida ham alohida zikr qilingan.
Har bir Ulul azm payg‘ambarning fazilatlari:
- Nuh alayhissalom
Nuh alayhissalom qavmini juda uzoq vaqt davomida hidoyatga chaqirdilar. Qur’onga ko‘ra, u zot qavmi orasida 950 yil da’vat olib bordilar. Shuncha yillar davomida oz sonli odamgina iymon keltirdi. Shunga qaramay, u zot sabr va matonatdan voz kechmadilar.
- Ibrohim alayhissalom
Ibrohim alayhissalom tavhid yo‘lida ulkan sinovlarni boshdan kechirdilar. Butlarni sindirgani uchun olovga tashlandilar, ammo Alloh taolo olovni u zot uchun salqin va omon qildi. Shuningdek, o‘g‘illari Ismoil alayhissalomni qurbon qilish haqidagi buyruqqa ham to‘liq bo‘ysundilar.
- Muso alayhissalom
Muso alayhissalom Fir’avn kabi zolim hukmdorga qarshi Allohning dinini yetkazdilar. Bani Isroilni qullikdan ozod qilish yo‘lida ko‘plab mashaqqatlarni boshdan kechirdilar. Alloh taolo u zotga Tavrot kitobini nozil qildi.
- Iso alayhissalom
Iso alayhissalom Bani Isroilni hidoyatga da’vat qildilar. Allohning izni bilan tug‘ma ko‘rni davolash, o‘likni tiriltirish kabi mo‘jizalar ko‘rsatdilar. U zotga Injil kitobi nozil qilingan.
- Muhammad sallallohu alayhi vasallam
Rasululloh ﷺ Ulul azm payg‘ambarlarning so‘nggisi va barcha payg‘ambarlarning xotamidirlar. Makka mushriklari tomonidan turli zulm va ta’qiblarga uchragan bo‘lsalar-da, da’vatlarini to‘xtatmadilar. Hijrat qildilar, ko‘plab sinovlarni boshdan kechirdilar va oxir-oqibat Islom dini keng yoyildi.
Ulul azm payg‘ambarlarning hayoti bizga quyidagi fazilatlarni o‘rgatadi:
- Har qanday vaziyatda sabrli bo‘lish.
- Allohga tavakkal qilish.
- Haqiqat yo‘lida qat’iyat bilan turish.
- Sinovlarga shikoyat emas, sabr bilan javob berish.
- Odamlarni hikmat va go‘zal nasihat bilan da’vat qilish.
Ulul azm payg‘ambarlar insoniyat tarixidagi eng buyuk sabr va matonat namunalaridir. Ularning hayoti har bir mo‘min uchun ibrat maktabidir. Ular og‘ir sinovlarga duch kelgan bo‘lsalar-da, Allohning amrini yetkazishdan hech qachon chekinmaganlar. Shu bois har bir musulmon ularning hayotini o‘rganishi, sabr, tavakkal va mustahkam iymon kabi fazilatlarini o‘z hayotiga tatbiq etishga intilishi lozim.
Xoja Buxoriy o’rta maxsus islom ta’lim muassasasi Homidov Hikmatulloh
