Islom mafkurasi: tinchlik, birlik va adolat yo‘lida

31

"Tiled dome of a mosque in Samarkand, UzbekistanMore images of same photographer in lightbox:"

Yer yuzida hayotni saqlash va uni davom ettirish inson zimmasidagi eng oliy va muhim vazifalardan biridir. Alloh taolo insonni yer yuzidagi xalifa o‘laroq yaratib, unga ulkan mas’uliyat yuklagan. Qur’oni karimda bayon qilinganidek, omonat osmonlar, yer va tog‘larga taklif qilinganda ular uni ko‘tarishdan bosh tortgan, biroq inson uni o‘z zimmasiga olgan. Bu esa insonning mas’uliyati naqadar og‘ir ekanini ko‘rsatadi. Inson bu vazifani to‘g‘ri ado etishi uchun unga tinch va osoyishta muhit zarur. Islom dini esa aynan tinchlik, osoyishtalik va bag‘rikenglik dinidir.

“Islom” so‘zi ham “salam” – tinchlik so‘zidan olingan bo‘lib, uning mohiyati ham tinchlikni qaror toptirishga qaratilgan. Qur’oni karim va Sunnati nabaviya musulmonlarni tinchlik, birlik va hamjihatlikka chaqiradi.

Alloh taolo mo‘minlarni birlikka buyurib, bo‘linish va ixtiloflardan qaytargan. Yaxshilik va taqvo yo‘lida hamkorlik qilish, gunoh va adovatdan uzoq bo‘lish zarurligi ta’kidlangan. Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v) ham ummatni birlik, mehr-oqibat va kechirimlilikka chaqirib, ixtilof va adovatga berilishdan ogohlantirganlar.

Islom tarixiga nazar tashlasak, Payg‘ambarimizdan keyingi davrlarda ham musulmonlar orasida turli ixtiloflar va sinovlar yuz berganini ko‘ramiz. Biroq bu holatlar Islomning asl mohiyati emas, balki xato va fitnalar natijasidir. Tarix davomida turli oqimlar va firqalar paydo bo‘lib, musulmonlar orasida tafriqa keltirib chiqargan. Har bir davrda bunday harakatlar jamiyat tinchligiga salbiy ta’sir ko‘rsatgan.

Shu bilan birga, Islomning asl ta’limoti har qanday zo‘ravonlik, fitna va adovatni qat’iy qoralaydi. Begunoh insonning joniga qasd qilish eng og‘ir gunohlardan biri sifatida ta’riflangan. Qur’oni karimda bir insonni nohaq o‘ldirish butun insoniyatni o‘ldirish bilan barobar ekani bayon etilgan. Bu esa Islom dinining inson hayotiga bo‘lgan yuksak hurmatini ko‘rsatadi.

Islom dini hech qachon bo‘linish, nizolar va dushmanlikni targ‘ib qilmaydi. Aksincha, u insonlarni birlik, tinchlik, ilm, adolat va ma’rifatga chorlaydi.

Bugungi kunda ham musulmonlar jamiyatda faol bo‘lishi, tinchlik va barqarorlikni asrashga hissa qo‘shishi, turli fitna va buzg‘unchi g‘oyalarga aldanmasligi lozim. Har qanday ekstremistik yoki buzg‘unchi oqimlar Islomning sof ta’limotiga zid ekanini anglash muhimdir.

Xulosa qilib aytganda, sof islomiy mafkura insoniyatni tinchlik, hamjihatlik va adolat sari yetaklaydi. U jamiyatda barqarorlikni ta’minlab, insonni ma’naviy kamolotga yo‘naltiradi. Shuning uchun har bir mo‘min Islomning asl mohiyatini to‘g‘ri anglab, uni hayotida to‘g‘ri tatbiq etishi zarur.

Xoja Buxoriy ta’lim muassasasi o‘qituvchisi Qodirov Omon