KORRUPSIYAGA QARSHI KURASH – IYMON VA VIJDON MAS’ULIYATI
81

Bugungi globallashuv davrida jamiyatlar oldida turgan eng jiddiy muammolardan biri – korrupsiyadir. U nafaqat iqtisodiy taraqqiyotga, balki ma’naviy barqarorlikka ham katta zarba beradi. Ayniqsa, korrupsiya ildiz otgan jamiyatda adolat yo‘qoladi, ishonch susayadi, halollik qadrsizlanadi. Islom dini esa jamiyatni adolat, halollik va poklik asosida barpo etishni maqsad qilgan. Shu bois korrupsiyaga qarshi kurash faqat qonuniy majburiyat emas, balki iymon va vijdon bilan bog‘liq mas’uliyat hisoblanadi.
Korrupsiya – mansab yoki vakolatdan shaxsiy manfaat yo‘lida noqonuniy foydalanishdir. Pora olish va berish, tanish-bilishchilik, pora evaziga ish bitirish kabi holatlar korrupsiyaning eng keng tarqalgan ko‘rinishlaridir. Bunday illat jamiyatning ichidan yemiradi: bilimli va munosib shaxslar chetga suriladi, adolat mezonlari buziladi, kambag‘allik va norozilik kuchayadi.
Islom nuqtai nazaridan qaralganda, korrupsiya faqat dunyoviy zarar bilan cheklanmaydi. U inson qalbini qoraytiradi, haromni halolga tenglashtiradi va oxirat mas’uliyatini unutishga olib keladi. Jamiyatda korrupsiya avj olsa, ijtimoiy ishonch yo‘qoladi, davlat va xalq o‘rtasidagi rishtalar zaiflashadi.
Islom dini halollikni iymonning muhim sharti sifatida ko‘radi. Qur’oni karimda mol-mulkni nohaq yo‘l bilan yeyish qat’iy man etilgan. Pora esa ana shu nohaqlikning eng xatarli ko‘rinishlaridan biridir. Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam pora oluvchini ham, beruvchini ham, hatto vositachini ham la’natlaganlar. Bu esa korrupsiyaning Islomda qanchalik og‘ir gunoh ekanini yaqqol ko‘rsatadi.
Adolat islom jamiyatining ustunidir. Adolat buzilgan joyda baraka ketadi, zulm yoyiladi. Korrupsiya esa adolatning eng ashaddiy dushmani bo‘lib, mansabni omonat emas, o‘lja sifatida ko‘rishga olib keladi.
Haqiqiy iymon egasi Allohning har bir ishni ko‘rib-bilib turganini qalban his etadi. Ana shu tuyg‘u – taqvo insonni haromdan tiyadi. Korrupsiyaga qo‘l urish esa Allohning nazoratini unutish, vijdonni sukutga majbur qilish natijasidir.
Shu jihatdan qaralganda, korrupsiyaga qarshi kurash faqat tashqi nazorat bilan emas, balki ichki nazorat – ya’ni iymon va vijdonni uyg‘otish bilan samarali bo‘ladi. Qalbida Allohdan qo‘rquv va oxirat hisobini his qilgan kishi poraga qo‘l cho‘zmaydi, hatto imkon bo‘lsa ham undan yuz o‘giradi.
Har bir inson jamiyat oldida ham, Alloh huzurida ham javobgardir. “Hamma shunday qilyapti” degan bahona Islomda qabul qilinmaydi. Har bir shaxs o‘z amali uchun alohida hisob beradi. Shu sababli korrupsiyaga qarshi kurash eng avvalo shaxsdan, o‘zini tarbiyalashdan boshlanadi.
Vijdon – bu insonning ichki sudidir. Agar vijdon uyg‘oq bo‘lsa, tashqi jazolarsiz ham odam haromdan tiyiladi. Diniy tarbiya, halol rizq tushunchasini mustahkamlash, farzandlarga kichikligidan halollikni o‘rgatish korrupsiyaga qarshi eng kuchli ma’naviy qalqondir.
Korrupsiyaga qarshi kurashda jamiyatning barcha qatlamlari mas’uldir. Ulamolar va ziyolilar halollikni targ‘ib qilishi, ommaviy axborot vositalari bu illatning zararlarini ochib berishi, davlat idoralari esa shaffoflik va adolatni ta’minlashi lozim. Qonun ustuvorligi bilan bir qatorda ma’naviy muhit ham mustahkam bo‘lsa, korrupsiya ildiz otolmaydi.
Islom tarixida adolatli boshqaruv namunalari ko‘p bo‘lgan. Xususan, Umar ibn Xattob roziyallohu anhuning halollik va javobgarlik borasidagi amaliyoti bugungi rahbarlar uchun ham ibratdir.
Xulosa qilib aytganda, korrupsiyaga qarshi kurash faqat huquqiy choralar bilan emas, balki iymon va vijdonni uyg‘otish orqali muvaffaqiyatli bo‘ladi. Islom dini halollikni hayot mezoni qilib qo‘yadi va haromdan tiyilishni najot yo‘li deb biladi. Har bir musulmon va har bir vijdonli inson korrupsiyaga qarshi kurashni o‘zining shaxsiy mas’uliyati deb bilsa, jamiyatda adolat, ishonch va baraka mustahkamlanadi. Chunki halol jamiyat – kuchli jamiyat, adolatli jamiyat esa Allohning rahmatiga sazovor jamiyatdir.
Xayrullo Mardonov, Xoja Buxoriy o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi o‘qituvisi
