БИРОВНИ КОФИР ДЕЙИШНИНГ ХАТАРИ
23

Ислом динида энг муҳим масалалардан бири — иймон ва куфр масаласидир. Ким мусулмон, ким кофир — буни белгилаш шошма-шошарликни эмас, балки жуда улкан масъулият ва аниқ билимни талаб қилади. Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бу борада қаттиқ огоҳлантирганлар: “Бир киши бошқа бир кишига “Эй кофир!’ деса, албатта у иккисидан бири кофир бўлади.” (Имом Бухорий ва Муслим ривояти)
Такфир — жиддий ва хатарли масала. Такфир — яъни бир мусулмонни кофир деб аташ, шариатда фақатгина аниқ далил ва катта илм асосида амалга оширилади. Бу фақатгина йўлдан озган, қатъий куфрга олиб борувчи гап ёки ишга далил бўлган ҳоллардагина муҳаққиқ уламолар томонидан баҳо берилади.
Аммо оддий мусулмонлар ўртасида ўзини ҳақ деб билиб, бошқаларни кофирга чиқариш ҳолатлари Ислом ахлоқига зид ҳисобланади.
Нима учун бу хавфли?
- Аллоҳнинг ҳуқуқига даҳл қилиш. Фақат Аллоҳ таоло инсоннинг қалбидаги иймон ва куфрни аниқ билади. Бир инсонни кофир деб аташ — гўё унинг охиратдаги оқибатини белгилашдек оғир ишлардандир. Бу Аллоҳнинг ҳуқуқи ва ҳукмига аралашиш ҳисобланади.
- Жамиятда фитна чиқаради. Мусулмонни кофир деб аташ — унинг намозини, никоҳини, ҳалол-ҳаромини шубҳа остига қўяди. Бу эса жамиятда нафрат, тафриқа ва динимизга нисбатан ёмон гумон уйғотади.
- Ўзини хавфга қўяди. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Агар бир киши ўз биродарини “Эй кофир!” деса ва у шундай бўлмаса, айтган сўз айтувчига қайтади.” (Саҳиҳ Муслим)
Демак, асоссиз такфир қилган одамнинг ўзи куфрга яқин бўлиши мумкин.
Уламоларнинг бу борадаги таъкидлари шундай:
Имом Нававий (р.а.) айтади: “Ислом динида бирор кишини кофир деб аташда жуда эҳтиёт бўлиш керак. Фақат очиқ-ойдин куфрга олиб борувчи сўз ёки амал бўлсагина, уламолар уни куфр деб аташлари мумкин.”
Имом Абу Ҳанифа (р.а.) таъкидлайдилар: “Биз бирор мусулмонни, у қилган ишига аниқ далил бўлмас экан, кофир демаймиз.”
Имом Ғаззолий (р.а.) эса шундай дейди: “Бирор мусулмонни кофир дейиш жаҳолат ва жиноятдир. Балки унга ҳақни тушунтириш ва хатоидан қайтариш лозим.”
Қандай йўл тутиш керак?
- Илмсиз гапирмаслик: Агар бировнинг гапи ёки амали шубҳали туюлса, бу ҳақда илмли кишидан сўраш керак. Худбинлик ёки ғазаб билан ҳукм чиқариш — хатарли иш.
- Насиҳат қилиш: Агар бир мусулмон хатога йўл қўйса, уни кофирга чиқариш эмас, балки ибратли ва мулойим сўз билан тўғри йўлга чақириш лозим.
- Мусулмоннинг зоҳирига қараш: Шариатда инсоннинг зоҳири (яъни кўриниб турган амали) асосида ҳукм қилинади. Унга кофир дейиш учун унинг қалбида иймон йўқлигини билмасдан туриб ҳукм чиқариш жоиз эмас.
Ислом динида такфир, яъни бировни кофир деб аташ жуда оғир ва хавфли масаладир. Бу фақатгина катта илми ва адолати бўлган уламоларга тегишли ишлардан ҳисобланади. Ҳар бир мусулмонга лозимки, у аввало ўз иймонини ислоҳ қилсин, бошқалар ҳақида эса яхши гумонда бўлиб, ҳукмни Аллоҳга ҳавола қилсин. Ислом бирлик, меҳр-муҳаббат ва қалбларни боғлаш динидир, адават ва тафриқа дини эмас.
Махтумқули ТОШҚУЛОВ
Хожа Бухорий ислом таълим муассасаси ўқитувчиси
