ИСЛОМДА АЁЛНИНГ ЎРНИ – УЛУҒЛИК, ШАЪНИ ВА МУҲАББАТДА

33

Ислом дини инсониятни икки жинс — эркак ва аёл сифатида яратган Аллоҳ таолонинг адолати ва ҳикматига асосланган. Аёл — оналар, қизлар, опа-сингиллар, турмуш ўртоқлар сифатида жамиятда беқиёс ўрин эгаллайди. Ислом аёлни ҳурмат қилган, унинг ҳуқуқларини муҳофаза қилган ва уни жамиятда улуғ мартабада туришини таъкидлаган. Жоҳилият даврида пастланган, инсоний ҳуқуқларидан маҳрум қилинган аёл Ислом келгандан сўнг ўз қадри ва шаънига эга бўлди.

Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам:

“Жаннат оналарнинг оёғи остидадир” (Насоий ривояти) — деганлар. Бу ҳадисда Аллоҳ таоло аёлни — онани шундай юксак даражага кўтардики, унинг розилиги билан жаннатга эришиш мумкин бўлди. Демак, оналар — буюк инсонларнинг тарбиячиси, миллат келажагини яратувчи асосий шахслар ҳисобланади.

Ислом дини аёлни фақат оилада эмас, балки жамиятда ҳам ҳурматга сазовор қилиб, унга муҳим ҳуқуқ ва масъулиятлар берди:

  1. Мулк ҳуқуқи – Ислом аёлга мерос олиш ва молики бўлиш ҳуқуқини берди.
  2. Никоҳда розилик – Ислом аёлга никоҳда ўз розилигини билдириш ҳуқуқини берди.
  3. Илм талаб қилиш – Исломда илм олиш аёл ва эркак учун баробар фарз қилинди.
  4. Муомалада ҳимоя – Аёлга нисбатан зўравонлик ва тажовузни Ислом қатъий ман қилди.
  5. Ижтимоий фаоллик – Аёллар Пайғамбар даврларида ҳам ижтимоий ҳаётда фаол қатнашганлар (илм ўргатиш, шифокорлик, савдо ва бошқа соҳаларда).

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳаётлари аёлларга намунавий муносабатни кўрсатади. У зот турмуш ўртоқлари билан мулойим, сабрли, меҳрибон ва ҳурматли бўлганлар. Ҳатто саҳобаларга:

“Сизларнинг энг яхшиларингиз — аёлларига яхшилик қилувчи инсонлардир”, — деб таълим берганлар. (Ибн Можа)

Бу ҳадис эркакларга аёлларга нисбатан эъзоз ва муҳаббат билан муносабатда бўлиш кераклигини уқтиради.

Аёлнинг оиладаги роли жуда катта. У фарзандни тарбиялайди, эрга суянч бўлади, оила муҳитини сақлайди. Исломда эр-хотин ўзаро муҳаббат ва меҳр-оқибат асосида яшашга буюрилган. Қуръонда шундай дейилади:

«Улар сиз учун либос, сизлар ҳам улар учун либосдирсиз.» (Бақара сураси, 187-оят)

Бу оятда эр ва хотиннинг ўзаро тўлиқловчи, муҳофаза қилувчи, назокат ва ҳимоя манбаи экани баён этилмоқда.

Ислом аёлни ҳурмат ва шаън билан эъзозлаган, унинг ҳақ-ҳуқуқларини мустаҳкамлаб, жамиятда улуғ ўрин берган. Аёлни паст кўриш, уни зўравонлик ёки камситиш объектига айлантириш — Исломнинг руҳига мутлақо зиддир. Ҳар бир мусулмон эркак ва аёл ўз ўрнини билиб, ўз бурчини адо этса, оила — соғлом, жамият — барқарор, уммат — зийрак ва нурли бўлади.

 

Аҳрор АБДУШУКУРОВ

Хожа Бухорий ислом таълим муассасаси ўқитувчиси