ИСЛОМДА ФАРЗАНД ТАРБИЯСИ – ИЛОҲИЙ МАСЪУЛИЯТ ВА ОТА-ОНАНИНГ УЛКАН БУРЧИ

22

Фарзанд — Аллоҳ таолонинг буюк неъматидир. Бу неъмат шукри ва масъулияти билан келади. Ислом фарзандни фақат жисмонан эмас, руҳан ва маънан тоза, иймонли, ахлоқли, илмли ва ибратли қилиб тарбиялашни буюради. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам фарзанд тарбиясини ота-онанинг энг катта бурчи ва оила жавҳари сифатида таъкидлаганлар. Шунинг учун Исломда фарзанд тарбияси нафақат ота-она, балки бутун жамият масъулияти сифатида кўрилади.

Қуръони Каримда шундай дейилади:

«Билингларки, мол-дунё ва фарзандлар синовдир…» (Анфол сураси, 28-оят)

Бу оятда фарзанд инсон учун фақат хурсандчилик манбаи эмас, балки унинг тарбияси, унга бериладиган илм, ахлоқ, иймон орқали Аллоҳ олдида жавобгарлик ҳам экани эслатиб ўтилган.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам фарзандларга нисбатан меҳр, эътибор ва ахлоқий тарбияни биринчи ўринга қўярдилар. У зот:

«Ҳар бирингиз раҳбарсиз ва қўл остидагилар учун жавобгарасиз», — деб таълим берганлар. (Бухорий ва Муслим)

Ушбу ҳадис ота-онанинг фарзанд олдидаги жавобгарлиги қандай улуғ эканини кўрсатади. Ҳатто Расулуллоҳ болаларга салом бериб, уларнинг қалбида муҳаббат уйғотар, улар билан ўйнар, уларга дуо қилар эдилар.

Исломда фарзанд тарбиясининг асосий йўналишлари мавжуд. Улар қуйидагилар:

  1. Иймон ва ақида тарбияси

Болани кичиклигидан Аллоҳга, Пайғамбарга, Қуръонга муҳаббат билан тарбиялаш керак. Бу қалбда таҳорат, намоз, ҳалол-ҳаром тушунчаларини шакллантиради.

  1. Ахлоқ ва одоб ўргатиш

Болани ростгўйлик, камтарлик, адолат, меҳр-шафқат каби фазилатлар билан тарбиялаш. Ҳадисда келади:

«Ота ўз фарзандига берган энг гўзал совға — яхши тарбиядир.» (Термизий)

  1. Илм ва маърифатга ўргатиш

Қуръон, ҳадис, фиқҳ ва умумий илмлар билан болани бойитиш. Илм — иймонни мустаҳкамлайди, зулматдан нурга чиқаради.

  1. Меҳр ва диққат

Фарзанднинг қалби меҳр билан очилади. Унга муҳаббат, вақтини бағишлаш, гапини тинглаш, эътибор қаратиш — унинг руҳий ҳолатига ижобий таъсир қилади.

  1. Масъулият ҳисси ва ҳимматга ўргатиш

Болани бекорчиликка эмас, меҳнат, жавобгарлик, ватанпарварлик, дини ва миллатини севишга тарбиялаш — бу ҳаётга тайёргарликдир.

Ота-онанинг фарзанд учун қилган дуоси қабул бўлиш эҳтимоли юқоридир. Шу боис улар фарзандларига доим дуо қилишлари керак. Қуръондаги дуода шундай дейилади:

«Эй Роббим, бизга жуфтларимиз ва фарзандларимизни кўз қувончи қилгин!» (Фурқон сураси, 74-оят)

Ота-она ҳам ўзини ислоҳ қилиши, фарзандига ибрат бўлиши керак. Чунки бола гапдан кўра амалдан кўпроқ таъсирланади.

Исломда фарзанд тарбияси — ота-онанинг энг муқаддас бурчи, динимиздаги энг улуғ вазифалардан биридир. Бу тарбия иймон ва илм, ахлоқ ва масъулият, меҳр ва ибрат асосида амалга оширилса, жамият соғлом, уммат мустаҳкам, миллат буюк бўлади. Ҳар бир ота-она шу масъулиятни англаб етса, келажакнинг солиҳ авлодлари етишиб чиқади.

 

Аҳрор АБДУШУКУРОВ

Хожа Бухорий ислом таълим муассасаси ўқитувчиси