АЛИХОНТЎРА СОҒУНИЙ ҲАҚИДА 10 ТА АСОСЛИ ФАКТ

31

Алихонтўра Соғуний (1885–1976) – ўзбек жадидчилик ҳаракатининг таниқли вакили, ёзувчи, олим ва муаррих.

  1. Туғилган вақти ва жойи:
    Алихонтўра Соғуний 1885-йилда Қўқон хонлигининг Наманган вилоятидаги Янгиқўрғон туманида туғилган.
  2. Жадидчилик ҳаракатининг фаоли:
    У жадидчилик ғояларини фаол тарғиб қилган, янги усул мактабларини очган ва ўз асарлари орқали миллий уйғониш ғоясини ёйган.
  3. Диний ва дунёвий илмларни эгаллаган:
    Соғуний мадрасада таҳсил олиб, фиқҳ, ҳадис, тафсир каби диний илмлар билан бирга тарих, фалсафа, тиббиёт каби дунёвий фанларни ҳам ўрганган.
  4. «Тарихи Муҳаммадий» асари муаллифи:
    Унинг енг машҳур асарларидан бири «Тарихи Муҳаммадий» бўлиб, унда Пайғамбаримиз Муҳаммад (с.а.в.) ҳаёти тарихий манбалар асосида баён этилган.
  5. Совет босқини даврида сургун қилинган:
    1920-йилларда совет режими томонидан диний ва миллий фаолияти учун қувғинга учраган, бир неча бор қамоққа олинган ва сургун қилинган.
  6. Тил ва адабиётга хизмат қилган:
    У ўзбек адабий тили ривожига, диний адабиётларнинг таржимаси ва шарҳланишига катта ҳисса қўшган.
  7. Мустамлака сиёсатига қарши чиққан:
    Соғуний рус мустамлакачилиги ва совет босқинчилигига қарши кескин чиққан, мустақил мусулмон жамиятининг ҳимоячиси бўлган.
  8. Тарихий манбаларга асосланган асарлар ёзган:
    У ўз тарихий асарларида асосан қадимги манбалар, ҳадислар, тарихий ҳужжатлар асосида фикр юритган. Бу асарлар илмий қадриятга эга.
  9. Ҳаётининг охирида ёзган асарлари:
    У кексалик йилларида ўзининг бошидан кечирган воқеаларни ва тарихий тафаккурини «Хотиралар» номли асарида баён этган.
  10. 1976-йилда вафот этган:
    У 1976-йилда 91 ёшида вафот этган. Унинг мероси бугунги кунда ҳам диний-маънавий ва тарихий соҳада тадқиқ этилмоқда.

 

Музаффар Қосимов,

“Хожа Бухорий” ўрта махсус

ислом таълим муассасаси мудир ўринбосари,

МАНБААЛАР АСОСИДА ТАЙЁРЛАДИ.