СОХТА САЛАФИЙЛАРГА РАДДИЯ

10

Салафийлик, биринчи навбатда, “салаф” — яъни, мусулмонларнинг ўтмиш авлодларини Пайғамбарлар, саҳобалар ва улардан кейинги авлодлар ўзининг идеал ва диний таълимотига асос сифатида қабул қилади. Улар динни фақат наслга ва қавмга қарамасдан, тўғридан-тўғри ва аниқ манбаларга Қуръон карим ва Ҳадис шарифга асосланиб амал қилишни мақсад қиладилар. Бу уларнинг асосий принципларидан биридир.

Салафийликнинг асосий танқидларидан бири — унинг радикализмга ишора қилишидир. Салафийлар жиҳод ва динга қарши тушунчаларни ташкил қилишда ёки экстремистик ҳаракатларни қўллаб-қувватлашда айбланади. Бу, айниқса, шу тарздаги амалиётлар, дин ва ижтимоий ҳаётни ноқонуний ва ёмон йўллар билан тарғиб қилишга йўл қўйилиши мумкин.

Салафийликнинг яна бир танқидли нуқтаси — у маданий хилма-хиллик ва диний интеграцияга қарши туришидир. Жамиятдаги турли диний, маданий ва этник гуруҳлар билан ҳамкорлик ва бошқа одамларни ҳурмат қилиш ишини камситишга ёки ёмон кўришга ҳаракат қилиши мумкин. Бу жамиятдаги бирлигимизни, ҳурматни ва тинчликни осонликча бузиши мумкин.

Салафийликнинг ҳаётий амалиёти ижтимоий ва иқтисодий адолатни бузиши мумкин. Ушбу йўналиш кўпинча бойлик ва иқтисодий манфаатлардан фойдаланишга ёки уларни бузиб ташлашга уринишади. Бу жамиятдаги тенгсизликни ва фақат одамлар орасидаги ижтимоий тартибни бузиб, алоҳида манфаатлар ва ўз мақсадларига эришишга ҳаракат қилишади.

Салафийлик фиқҳий динга оид ҳуқуқий қарашларида катта фарқларга эга. Улар кўпинча сунний фиқҳнинг анъанавий йўналишларидан четга чиқишади ва янги, катта ўзгаришларга йўл қўйишади. Бу эса мусулмон жамиятининг юксак ҳуқуқий анъаналарини ёки тарихи исломий таҳлилларни бузиб, амалиётларига мос келмайдиган тартибларни олиб келиши мумкин.

Салафийликка қарши қарорлар қабул қилиш учун унинг радикализм, экстремизм ва ижтимоий ўзаро ҳурматсизликка йўл очишидан эҳтиёт бўлиш лозим. Жамиятда инсон ҳуқуқлари ва демократиянинг ҳимоясини таъминлаш, маданий ва диний хилма-хилликни қабул қилиш, экстремизмга қарши курашиш учун замонавий қарорлар талаб этилади.

Салафийлик, оят ва ҳадисларнинг энг қатъий талқинига асосланган бўлиб, унинг радикал таъсирлари ва ижтимоий ҳушёрликка таъсири, ҳамжамиятни тартибга солиш ва фиқҳий эволюцияни белгилашга мутахассисликни талаб қилади. Жамиятлар салмоқли ижтимоий ва диний нуқтаи назарларини эътироф этиш ва биргаликда ҳаёт кечириш билан, салбий таълимотларни йўқ қилишга қаратилган йўналишларни бошлаш зарур.

 

Музаффар Қосимов,

“Хожа Бухорий” ўрта махсус мудир

ўринбосари ислом таълим муассасаси