НАҚШБАНДИЯ ТАРИҚАТИНИНГ АСОСЧИСИ
30

Баҳовуддин Нақшбанд (1318–1389) буюк тасаввуф олимларидан бири ва Нақшбандия тариқатининг асосчиси ҳисобланади. Унинг тўлиқ номи Муҳаммад Баҳовуддин ибн Муҳаммад Бухорий бўлиб, Бухоро ҳудудида туғилган ва яшаган. Нақшбандия тариқати исломий дунёда кенг тарқалган ва бу тариқат мусулмонларнинг маънавий покланишига, одоб-аҳлоқни яхшилашига йўналтирилган.
Баҳовуддин Нақшбанд 1318 йили Бухоро яқинидаги Қасри Орфин қишлоғида туғилган. У ёшлик пайтида тасаввуф ва шариат билимларини ўрганган. Унинг асосий устози Хожа Муҳаммад Бобо Саммосий бўлиб, тасаввуф таълимотида унга йўл-йўриқ кўрсатган.
Баҳовуддин Нақшбанд Нақшбандия тариқатини ривожлантириб, унинг асосий тамойилларини ишлаб чиққан. Унинг асосий шиори — «Хилват дар анжуман» (жамоатда ўтириб, Аллоҳ билан бирга бўлиш) эди. Тариқат инсоннинг нафсини поклаш, ихлос ва тақвога эришишни мақсад қилган.
У тасаввуфда соддалик, Аллоҳга яқин бўлиш, ҳамда амалий меҳнат қилишга алоҳида урғу берган. Унга кўра, инсон Аллоҳга яқин бўлиш учун нафақат ибодат қилмоғи, балки ҳалол меҳнат қилиб, жамиятга фойда келтирмоғи лозим.
Нақшбандия тариқати инсон маънавиятини тарбиялашда 8 асосий қоидага таянади:
- 1. Ҳуш дар дам (нафасни Аллоҳни ёд этиш билан назорат қилиш).
- Назир бар қадам (қадамни тўғри ва ҳушёр босиш).
- Сафр дар ватн (руҳий сафар орқали нафсни тарбиялаш).
- Хилват дар анжуман (ёлғизликда Аллоҳни ёд этиш).
- Ёд кардан (Аллоҳни ҳар он эслаш).
- Бозгашт (Аллоҳга қайтиш).
- Нигоҳ доштан (қалбни ёмон фикрлардан сақлаш).
- Ёд доштан (Аллоҳга шукр қилиш).
Баҳовуддин Нақшбанднинг қабри Бухоро шаҳри яқинида жойлашган. Бу зиёратгоҳ бутун дунёдан келувчи зиёратчилар учун муқаддас жой ҳисобланади.
Нақшбандия тариқати бутун ислом дунёсида кенг тарқалган. Унинг таълимотлари Туркистон, Ҳиндистон, Эрон ва Шарқий Осиёда ҳам катта таъсирга эга бўлган.
Баҳовуддин Нақшбанд исломий илм-маърифатни ривожлантиришга улкан ҳисса қўшган буюк шахс бўлиб, унинг номи ислом маданияти тарихида абадий қолади.
Манбаалар асосида Нилуфар БЕРДИЕВА тайёрлади
Хожа Бухорий ислом таълим муассасаси
