ТАКАББУРЛИК – ЁМОН ИЛЛАТ!
34

Такаббурлик инсоннинг маънавий камолотини йўққа чиқарувчи ва уни жамиятда обрўсиз қолдирувчи энг ёмон иллатлардан бири ҳисобланади. У нафақат шахснинг ўзига, балки атрофидаги одамларга ҳам катта зарар етказади. Такаббурлик инсоннинг қалбидаги камчиликлардан келиб чиқиб, унинг ахлоқий жиҳатдан пасайишига сабаб бўлади.
Такаббурлик инсоннинг ўзи ҳақида ҳақиқатдан ортиқ фикрда бўлиши, ўзини бошқалардан устун қўйиши ва уларни ҳақоратли назарда кўриши орқали намоён бўлади. Бундай инсонлар ўзига ортиқча ишонади, камтарлик ва ҳурмат тушунчаларини менсимайди. Бу ҳолат Аллоҳнинг розилигига зид бўлиб, унинг ғазабига сабаб бўлади. Қуръони каримда шундай дейилади:
«Албатта, Аллоҳ такаббур ва мақтанчоқларни ёқтирмайди». (Нисо сураси, 36-оят)
Бу оятда Аллоҳ таолонинг такаббурликни қоралаши инсонни бу иллатдан сақланишга чақиради.
Такаббурликнинг оқибатларини қуйидагича изоҳлаш мумкин.
- Жамиятдаги зиддиятлар. Такаббур инсонлар бошқаларга нисбатан меҳр-шафқат кўрсатиш ўрнига, уларни камситади ва ўзини улардан юқори деб ҳисоблайди. Бу эса жамиятда адоват ва душманликка олиб келади.
- Инсоннинг обрўсизланиши. Такаббур инсон кўпинча ёлғиз қолади. Атрофидагилар унинг хулқидан норози бўлиб, унга нисбатан ҳурматни йўқотадилар. Натижада, у жамиятдан четлашади ва маънавий инқирозга учрайди.
- Маънавий барбодлик. Такаббурлик инсонни фақатгина моддий жиҳатдан эмас, руҳий ва маънавий жиҳатдан ҳам йўққа чиқаради. Бундай шахс Аллоҳнинг йўлидан адашиб, нафсининг қулига айланади.
Камтарлик такаббурликнинг асосий давоси ҳисобланади. Камтар инсон ўзини бошқалар билан тенг қўяди, уларнинг фикрларига ҳурмат билан қарайди. Бу нафақат унинг обрўсини оширади, балки жамиятда муҳаббат ва бирдамликни мустаҳкамлайди. Расулуллоҳ ﷺ шундай деганлар: «Камтар бўлган киши ҳурматга сазовор бўлади».
Такаббурлик инсон учун жиддий маънавий таҳдид бўлиб, унинг камолотига тўсқинлик қилади. Бу иллатдан сақланиш учун камтарлик ва ўзгаларга нисбатан ҳурматни ҳаётнинг асосий қоидасига айлантириш лозим. Инсон ўзини Аллоҳнинг бандаларидан бири деб билиши, ҳамиша тўғрилик ва адолат йўлида бўлиши зарур. Шундагина у маънавий покликка эришиб, жамиятда ободлик ва тинчликка ҳисса қўшади.
Аҳрор АБДУШУКУРОВ
Хожа Бухорий ислом таълим муассасаси ўқитувчиси
