Исломда аёлларнинг ҳуқуқлари қандай?

29

Исломда аёлларнинг ҳуқуқлари қандай?

Ислом аёллар учун кўплаб ҳуқуқларни белгилаб беради.

Ижтимоий миқёсда Ислом аёлларнинг ҳаёти давомида ўз шахсиятини, мулкини ва қадр-қимматини сақлаб қолиш ҳуқуқларини тасдиқлайди. Никоҳдан кейин ҳам мусулмон аёлнинг исми ўзиники бўлиб қолади. У эрининг фамилиясини қабул қилишга мажбур эмас ёки бу ундан кутилмайди ҳам. Агар у мулкка эга бўлса, у ўзи танлаган вақтгача унинг номида ва унинг тасарруфида қолади. Бундан ташқари, мусулмон аёллар судда ўзларини вакиллик қилиш, қози олдида гувоҳлик бериш ва ўз номидан байъат қилиш ҳуқуқига эга.

Оилавий даражада Ислом мусулмон аёлнинг эркак қариндошлари учун уни моддий таъминлаш ҳуқуқини (бошқача айтганда мажбуриятини) белгилайди. У бошқа жойдан (масалан, маҳридан ёки иш орқали) оладиган пулга нисбатан тўлиқ ҳуқуқларга эга. Яъни эри, акаси, отаси ундан ушбу ишлаб топган пулларини тортиб олиш ҳуқуқига эга эмас.  Ислом дини ҳам онанинг мавқеини улуғлаб, эзгулик билан қиз тарбиялаган кишига буюк ажр ва мукофотни таърифлайди ва ваъда беради.

Ислом динида эркак ва аёлнинг инсонийлиги, ҳуқуқлари дахлсизлиги, нажот топиши ва имкониятлари борлиги Аллоҳнинг раҳмати белгиси сифатида очиқ-ойдин белгилаб қўйилган.

Исломда эркак ва аёл тенгми?

Ҳар бир эркак ва аёл   Худо олдида инсонийлиги ва қадр-қиммати билан тенгдир .

Исломда олийжаноблик ва фарқланиш жинс, ирқ, бойлик ёки бошқа дунёвий хусусиятга эмас, балки тақвонинг вазифасидир.

 یَـٰۤأَیُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقۡنَـٰكُم مِّن ذَكَرࣲ وَأُنثَىٰ وَجَعَلۡنَـٰكُمۡ شُعُوبࣰا وَقَبَاۤىِٕلَ لِتَعَارَفُوۤا۟ۚ إِنَّ أَكۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَىٰكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیرࣱ

(Сураҳ Ал-Ḥужурāт: 13)

 “Эй инсонлар, дарҳақиқат, Биз сизларни бир эркак (Одам) ва бир аёл (Ҳавво)дан яратдик ҳамда бир-бирларингиз билан танишинглар (дўст-биродар бўлишинглар) учун сизларни (турли-туман) халқлар ва қабила-элатлар қилиб қўйдик. Албатта сизларнинг Аллоҳ наздидаги энг ҳурматлироғингиз тақводорроғингиздир. Албатта Аллоҳ билгувчи ва огоҳдир”.

Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам: “Аёллар   эркакларнинг ака-укаларидир”, деб марҳамат қилганлар.

Ислом аёлларнинг жамиятдаги ролига қандай таъсир қилди?

Ислом аёлларни эркаклардан паст ёки оддий мулк сифатида кўрган бир даврда юқорига кўтарди.

Исломдан олдин баъзи араб қабилалари орасида кенг тарқалган одат аёл гўдакларни ўлдириш бўлиб, у ерда чақалоқ қизлар тириклайин кўмилган. Бошқа қабилалар орасида аёллар мулк каби мерос бўлиб қолган. Аммо Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бири Умар ибн ал-Хаттобнинг сўзларида:

“Исломдан олдинги даврда биз аёлларни ҳеч қандай ҳурмат қилмасдик. Аммо Ислом келиб, Аллоҳ уларни зикр қилганида, уларнинг бизда ҳақлари борлигини англаб етдик”.

Исломнинг Арабистонга келиши аёлларнинг гўдакларни ўлдиришини тўхтатиб, уни қаттиқ қоралади ва  аёллар ҳуқуқларининг янги даврини бошлаб берди.  Аёллар ўзларини қизиқтирмайдиган никоҳдан бош тортиш, мулкка эгалик қилиш, судда гувоҳлик бериш, ўз молиявий манфаатларини ҳимоя қилиш, ажрашиш ва адолатсизликка дуч келганда гапириш ҳуқуқига эга бўлди.

 

Ҳусниддин БОЙҚОБИЛОВ

Хожа Бухорий ислом таълим муассасаси ўқитувчиси