ZIKR – QALBNING HAYOTI VA RUHNING OROMI

7

Alloh taoloning bandasiga ato etgan eng ulug‘ ne’matlaridan biri — U Zotni zikr qilish imkoni va tavfiqidir. Zero, har bir tilga zikr kelishi, har bir qalbda Allohni eslash tuyg‘usining uyg‘onishi – Rabboniy marhamatning belgisidir.

Zikr – faqat tasbeh aylantirish yoki muayyan kalimalarni takrorlashdan iborat emas. Zikr – qalb bilan Allohni tanish, til bilan Uni yod etish, a’zolar bilan U Zotga itoat qilish, har bir ishda Uning roziligini ko‘zlashdir. Insonning butun hayoti Allohni eslash bilan uyg‘unlashsa, uning oddiy amallari ham ibodatga aylanishi mumkin.

Shu bois Qur’oni karim va hadisi shariflarda zikrga alohida e’tibor qaratilgan.

Alloh taolo marhamat qiladi:

“Ey mo‘minlar! Allohni ko‘p zikr qilinglar va ertayu kech Uni poklab yod etinglar” (Ahzob surasi, 41–42-oyatlar).

Yana bir oyatda:

“Ogoh bo‘lingizkim, qalblar faqat Allohning zikri bilan orom topur” (Ra’d surasi, 28-oyat).

Bu oyat inson hayotidagi eng buyuk haqiqatlardan birini anglatadi: qalbning haqiqiy xotirjamligi mol-dunyoda, mansabda, shuhratda yoki dunyoviy ne’matlarning ko‘pligida emas, balki Allohni tanish va Uni yod etishdadir.

Inson dunyoda qancha boylikka erishmasin, qancha martabaga ko‘tarilmasin, agar qalbi Rabbidan uzoq bo‘lsa, uning ichida to‘ldirib bo‘lmaydigan bir bo‘shliq qolaveradi. Ammo qalbi Allohning zikri bilan obod inson og‘ir sinovlar ichida ham umidini yo‘qotmaydi, ne’mat berilsa shukr qiladi, musibat yetsa sabr qiladi. Chunki u o‘zini yolg‘iz his qilmaydi — uning qalbida Robbisiga bo‘lgan ishonch bor.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam:

“Allohni zikr qiluvchi bilan zikr qilmaydigan kishining misoli tirik bilan o‘likning misoliga o‘xshaydi” (Imom Buxoriy rivoyati).

Demak, zikr — qalbning hayoti, g‘aflat esa uning ma’naviy sustlashuvidir. Qalb zikr bilan tiriladi, tavba bilan poklanadi, shukr bilan mustahkamlanadi va duo bilan Rabbiga yanada yaqinlashadi.

Zikr insonni faqat tildagi kalimalar bilan emas, balki xulqida ham o‘zgartiradi. Allohni chin dildan eslagan inson tilini yolg‘on va g‘iybatdan, qalbini kibr va hasaddan, qo‘lini zulmdan, qadamlarini gunohdan asrashga harakat qiladi. Shu ma’noda haqiqiy zikr — insonning butun hayotiga ta’sir ko‘rsatadigan ma’naviy tarbiyadir.

Ulamolar ham zikrning fazilati va qalb tarbiyasidagi o‘rni haqida ko‘plab hikmatli so‘zlarni aytganlar. Chunki zikr — insonning Robbisi bilan bog‘liqligini mustahkamlaydigan, qalbda taqvoni uyg‘otadigan va insonni g‘aflatdan uyg‘otadigan buyuk ibodatdir.

Eng muhimi, zikrni faqat qiyinchilik paytidagina emas, farog‘at va xotirjamlik kunlarida ham odat qilish lozim. Zero, Allohni ne’mat vaqtida eslagan qalb sinov vaqtida ham U Zotdan uzilmaydi.

Insonning tilida “Subhanalloh”, “Alhamdulillah”, “Allohu akbar”, “La ilaha illalloh” kalimalari yangrashi — uning qalbidagi iymonning go‘zal alomatlaridandir. Ammo zikrning eng yuksak samarasi  bu kalimalar insonning axloqi, muomalasi va hayotida namoyon bo‘lishidir.

Zikr bilan til obod bo‘ladi, qalb poklanadi, ruh taskin topadi, hayot ma’no kasb etadi.

Shunday ekan, har bir kunni Allohning zikri bilan boshlash, U Zotni eslab yashash va har bir holatda Unga shukr qilish — banda uchun ulkan saodatdir. Zero, dunyodagi eng katta boylik ko‘p narsaga ega bo‘lish emas, balki qalbda Allohni topib, U Zotni doimo yod etib yashashdir.

Alloh taolo qalblarimizni O‘zining zikri bilan tirik, tillarimizni zikr bilan nam, amallarimizni ixlosli va umrlarimizni O‘zining roziligiga muvofiq o‘tkazishni nasib etsin. Omin.

Maxtumquli TOSHQULOV

Xoja Buxoriy islom ta’lim muassasasi o‘qituvchisi