YOSHLARNI INTERNETDAGI ZARARLI G‘OYALAR VA AXBOROT TA’SIRIDAN ASRASH

29

Bugungi globallashuv va axborot texnologiyalari jadal rivojlanayotgan davrda internet inson hayotining ajralmas qismiga aylandi. U orqali bilim olish, yangiliklardan xabardor bo‘lish, turli insonlar bilan muloqot qilish va foydali ma’lumotlarga ega bo‘lish imkoniyatlari kengaydi. Shu bilan birga, internetdan turli g‘arazli maqsadlarda foydalanayotgan shaxs va guruhlar ham mavjud. Ayniqsa, diniy tushunchalarni noto‘g‘ri talqin qilib, yoshlarni zararli va ekstremistik g‘oyalar ta’siriga jalb etishga urinayotganlar jamiyat uchun jiddiy xavf tug‘diradi.

Afsuski, ayrim yoshlar yetarli bilim va tajribaga ega bo‘lmagani sababli bunday sahifa va guruhlarning ta’siriga tushib qolishi mumkin. Bu esa ularning dunyoqarashi, ma’naviy hayoti va kelajakdagi hayotiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi ehtimolini oshiradi. Shu sababli yoshlarni internetdagi zararli axborot va buzg‘unchi g‘oyalardan himoya qilishda, avvalo, ularda mustahkam bilim, sog‘lom dunyoqarash va axborotdan foydalanish madaniyatini shakllantirish muhimdir.

Birinchidan, inson o‘z xatti-harakatlari va internetdagi faoliyatiga mas’uliyat bilan yondashishi lozim. Diniy e’tiqodga ega bo‘lgan kishi Alloh taoloning doimo uni kuzatib turishini, har bir so‘zi va amali uchun mas’ul ekanini chuqur his qilishi kerak. Bunday ma’naviy mas’uliyat insonni turli nomaqbul va zararli ishlardan tiyishda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi.

Ikkinchidan, internetdan foydalanishda vaqt va maqsadni to‘g‘ri belgilash zarur. Internetga aniq maqsad bilan kirish, foydali manbalardan foydalanish va shubhali sahifalardan uzoq bo‘lish insonni ko‘plab salbiy ta’sirlardan asraydi. Ayniqsa, yoshlarning internetdan foydalanish vaqtini to‘g‘ri taqsimlashi ularning ta’limi va shaxsiy rivojiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.

Uchinchidan, internetdagi har qanday ma’lumotga ishonishdan oldin uning manbasini tekshirish kerak. Chunki internetda ishonchli va foydali ma’lumotlar bilan bir qatorda, yolg‘on xabarlar, noto‘g‘ri diniy talqinlar va ataylab tarqatilayotgan provokatsion materiallar ham uchraydi. Shu bois ma’lumotni ishonchli manbalardan olish, uni tahlil qilish va mutaxassislar fikriga tayanish muhim ahamiyatga ega.

Shuningdek, har qanday xabarni tekshirmasdan turib boshqalarga yuborish yoki ijtimoiy tarmoqlarda tarqatishdan saqlanish lozim. Shoshilinch ravishda tarqatilgan yolg‘on yoki noto‘g‘ri ma’lumotlar jamiyatda tushunmovchilik, vahima va kelishmovchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Shuning uchun internet foydalanuvchisi nafaqat axborot iste’molchisi, balki uni tarqatuvchi sifatida ham mas’uliyatni his qilishi kerak.

Bugungi kunda ekstremistik va terroristik g‘oyalarni targ‘ib qiluvchi internet manbalarini farqlay olish ham muhimdir. Bunday manbalar ko‘pincha o‘z qarashlarini yagona to‘g‘ri yo‘l sifatida ko‘rsatib, boshqacha fikrlaydigan insonlarni inkor etishga, jamiyatda adovat va ishonchsizlikni kuchaytirishga urinadi. Diniy tushunchalarni buzib talqin qilish, zo‘ravonlikni oqlash, qonuniy tartib-qoidalarga qarshi kayfiyat uyg‘otish va haqiqiy ulamolar fikrini mensimaslik shunday zararli targ‘ibotlarning asosiy belgilaridan bo‘lishi mumkin.

Bundan tashqari, internetdagi firibgarliklardan ham ehtiyot bo‘lish zarur. Turli yolg‘on va’dalar, soxta xabarlar yoki ishonchni suiiste’mol qilish orqali ayrim shaxslar fuqarolarning mablag‘larini qo‘lga kiritishga urinadi. Shu sababli shaxsiy ma’lumotlarni begona kishilarga bermaslik, shubhali havolalarni ochmaslik va noma’lum shaxslarning pul talablariga ishonmaslik kerak.

Xulosa qilib aytganda, internet insoniyat uchun katta imkoniyatlarni yaratadigan zamonaviy axborot vositasidir. Undan to‘g‘ri va oqilona foydalanish, yoshlarning axborot savodxonligini oshirish, ishonchli bilim va ma’rifatga tayanish orqali turli zararli g‘oyalarning oldini olish mumkin. Yosh avlodni internetdagi salbiy ta’sirlardan asrash — faqat bir oilaning emas, balki butun jamiyatning muhim vazifasidir. Zero, bilimli, ongli va axborotdan to‘g‘ri foydalana oladigan yoshlar — sog‘lom jamiyat va barqaror kelajakning mustahkam poydevoridir.

Azamat Usmonov