ИСЛОМДА ЁШ АВЛОДНИ ИЛМ ВА АХЛОҚҚА ТАРБИЯЛАШ
22

Фарзанд тарбияси – ислом динида алоҳида аҳамиятга эга бўлган масалалардан биридир. Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам турли ҳадисларида фарзанд тарбияси ҳақида қимматли кўрсатмалар берганлар. Бу ҳадислар бизга фарзандларнинг руҳий, маънавий, жисмоний ва ижтимоий тарбиясини қай тарзда йўлга қўйиш кераклигини ўргатади.
Амал қилишимиз ва эътибор қилиниши керак бўлган шундай жиҳатлар борки, бундай амаллар фарзандларни тарбия қилишда ва уларни чиройли ўстириш учун хизмат қилади албатта. Булар қандай жиҳатлар?
- Фарзандга яхши исм қўйиш – Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам фарзандларга яхши исм қўйишни тавсия қилганлар. У зот шундай деганлар: «Албатта, сизлар қиёмат куни ўз исмингиз ва отангиз исми билан чақириласиз. Шунинг учун фарзандларингизга яхши исм қўйинглар» (Абу Довуд). Яхши исм қўйиш фарзанднинг келажаги учун катта аҳамиятга эга, чунки исм унинг шахсиятининг бир қисми бўлиб қолади ва унинг бошқалар томонидан қабул қилинишида таъсир қилади.
- Илм ўргатиш – Исломда билим олиш ҳар бир мусулмон учун фарз қилинган. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар: «Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмон учун фарздир» (Ибн Можа). Фарзандга кичик ёшиданоқ ўқиш, ёзиш ва илмларни ўргатиш унинг дунёқарашини кенгайтиради ва уни келажакда муваффақиятга эришишда тайёрлайди.
- Ахлоқ ва тарбия бериш – Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам фарзанд тарбиясида ахлоқнинг аҳамиятини таъкидлаб, шундай деганлар: «Мўминлар орасида иймони тўлароқ бўлгани – хулқи энг яхши бўлганидир» (Термизий). Ахлоқий тарбия фарзандларнинг келажакда тўғри йўлдан адашмаслигини таъминлайди ва уларни жамиятда обрў-эътиборли шахслар қилиб етиштиришга ёрдам беради.
- Сабр ва саботга ўргатиш – фарзандларни сабр ва саботга ўргатиш ҳам муҳим тарбиявий жиҳатлардан биридир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар: «Сабр – иймоннинг ярмидир» (Ибн Ҳиббон). Сабрлилик ва бардошлилик фарзандларимиз ҳаётнинг турли синовларига қарши туришда ёрдам беради.
- Ота-онани ҳурмат қилиш – Пайғамбаримиз фарзандларни ота-онага ҳурмат кўрсатишга ўргатишни алоҳида таъкидлаганлар. У зот шундай деганлар: «Кимки ота-онасига яхшилик қилса, у ерда барака бор» (Бухорий). Ота-онага ҳурмат фарзанднинг маънавий юксаклигини кўрсатади ва уларни жамиятда ўрнак бўлиб яшашга ундайди.
Ислом фарзанд тарбиясини фақат оила ва жамият учун эмас, балки умумий бир маънавий вазифа сифатида кўради. Ҳар бир ота-она фарзандларини тўғри ва яхши тарбиялаш учун ҳаракат қилиши керак. Ҳадисларда келтирилган кўрсатмаларга амал қилган ҳолда, фарзандларимизга илм, ахлоқ ва ҳурмат руҳида тарбия бериш орқали уларни нафақат ҳаётда муваффақиятли, балки яхши мусулмон бўлиб етиштиришимиз мумкин.
Аҳрор АБДУШУКУРОВ
Хожа Бухорий ислом таълим муассасаси ўқитувчиси
