ТИЛ – МИЛЛАТНИНГ БОЙЛИГИ

32

            Гарчи зуғум қилганларни ёқтирмадим,
Шеър ёздиму бўлак ишни қотирмадим.
Тилим туриб ўз тилимда гапирмадим,
Бир эсласам эзилади бағри-дилим,
Она тилим, кечир мени, она тилим
.

Тил – миллатнинг маънавий бойлиги, маданияти ва тарихи билан боғлиқ бўлган энг муҳим воситадир. Миллатни миллат қилиб туришида тилнинг ўрни беқиёсдир. Миллий тил нафақат кундалик мулоқот воситаси, балки халқнинг ўтмишини, анъаналари ва қадриятларини сақлаб қолувчи омил ҳисобланади. Шу боис ҳар йили тил кунини нишонлаш миллий ўзликни сақлаш ва унга бўлган ҳурматни оширишда муҳим аҳамиятга эгадир.

 

              Онам «эркам» деб қучганда тунлар ярим,
Эрким йўқ деб зирқирарди бир жойларим,
Паровозни ҳансиратган буғдойларим,
Олтинларим, маъданларим, ипакларим,
Она тилим, кечир мени, она тилим.

 

Ҳар бир миллатнинг руҳи унинг тилида мужассамдир. Тил халқнинг маънавий қиёфасини акс эттирган ҳолда унинг тарихий тараққиётини кўрсатиб туради. Бир миллат қанчалик ўз тилини ҳимоя қилиб, уни ривожлантирса, миллат сифатида яшаши ва мустаҳкам бўлиши ҳам шунчалик кафолатланади. Тил халқнинг қалби ва онгининг ифодасидир, уни йўқотиш эса миллатнинг ўзи йўқолишига олиб келиши мумкин.

 

      Кимлар учун биз эдик бир бадавийлар,
Ўзбекни қон қақшатганни
ўзбек сийлар,
Ҳолимизни қон кузатди Яссавийлар,
Топганимиз ҳандалакдек тилим-тилим,
Она тилим, кечир мени, она тилим.

 

Тил кунлиги байрами давлат ва жамият учун алоҳида аҳамиятга эга. Бу байрам тилни ҳимоя қилиш, унинг нуфузини ошириш, ёш авлодга она тилини қадрлаш зарурлигини ўргатишда муҳим восита бўлади. Миллий тилни асраб-авайлаш ва унинг тўғри ривожланиши учун масъулият нафақат давлатнинг, балки ҳар бир фуқаронинг зиммасидадир.

 

Кимдир майда миллат бўлди, кимдир катта,
Катта миллат — Афандиси йўқдир ҳатто,
Биз пиёда, биз боққанлар юрди отда,
Зулм ўтса фақат сендан ўтди зулм,
Она тилим, кечир мени, она тилим.

 

Тил кунлигида турли маданий тадбирлар, шеърий кечалар, китобхонлик тадбирлари ўтказилиб, ёшлар ва катталарга тилнинг қадриятлари ва унинг бойлиги ҳақида тушунчалар берилади. Бу кун ёшларни тилга эҳтиром билан қарашга чорлаб, уларни уни бойитишга рағбатлантиради.

 

                  Сен бўлмасанг нима бизга силлик шеърлар,
Бу дунёда тили йўқда дил йўқ дерлар,
Баҳоинг-ку бериб кетган Алишерлар,
Юрагимнинг тўридаги сўлмас гулим,
Она тилим, кечир мени, она тилим.

 

Тилнинг ривожланиши жамиятнинг умумий тараққиёти билан бевосита боғлиқ. Иқтисодиёт, фан, техника ва маданият соҳаларида миллий тилнинг ривожланиши, унинг дунёдаги нуфузини оширади. Тил тараққиётига ёзувчилар, олимлар, журналистлар ва санъаткорлар ҳам катта ҳисса қўшадилар. Миллий тилни бойитиш учун янги атамаларни киритиш, шеърият ва наср асарларини яратиш, таълим ва фан соҳасида уни қўллаш муҳимдир.

 

              Бир қарасам ҳар шевангда минг жилолар
Ҳар новдангда, ҳар мевангда минг жилолар.
Қодирийлар, Чўлпонлар-у, Абдуллолар,
Сенинг қайтган кунинг мен туғилган йилим,
    Она тилим, эй муқаддас Она тилим.[1]

 

Тил кунлиги нафақат байрам, балки миллий тилнинг аҳамиятини янада чуқурроқ англатадиган кундир. Бу кун тилни ҳимоя қилиш, уни асраб-авайлаш ва унинг ривожланишини таъминлашда ҳаммага масъулият туйғусини улашади. Миллий тил миллатнинг юраги, унинг қонидир. Тилни ҳимоя қилиш орқали биз ўзлигимизни сақлаймиз, миллий қадриятларимизни авлоддан-авлодга етказамиз.

 

Нилуфар БЕРДИЕВА

Хожа Бухорий ислом таълим муассасаси

[1] Муҳаммад Юсуф. “Она тилим” шеъри