Isrofdan saqlanaylik
Muallif: Админ
Sana: 02.08.2020
157

Islom yaxshilik dinidir. U doimo kishilarni yaxshilikka chorlab, yomonlikdan qaytaradi. Kishilarni insoniylikka chaqirib, razolatni rad etadi. Odob-axloq, ruhiy-ma’naviy poklik va ravnaqqa chorlaydi. Shuningdek, halol ishlashga, hayotni go‘zal o‘tkazishga undaydi. Alloh taolo Qur’oni Karimda: «Isrofgarlar shaytonning birodaridirlar», deb ogohlantiradi.Xayr-yehsonlar qilish mustahab amal, uni shariat ta’limotlariga muvofiq holda o‘tkazish kerak. Aks xolda, savobdan mahrum bo‘linadi. Ammo oila ahllariga nafaqa farz amallardan hisoblanadi. Binobarin, to‘y qilaman deb oilaning rizqini qiyish ayni xatodir. Bordiyu, men yurt oshini yeganman, mahallaga osh bermaslikka nomus qilaman, deb boshqalardan qarz olib yoki olmasdan ham ehson qiladigan bo‘lsa, bu ishi ayni gunohdir. Qur’oni Karimda ham aytilgan: “Alloh taolo sizlar uchun bu dinda hargiz qiyinchilik yaratmadi” va yana: “Alloh taolo hech bir bandaga qo‘lidan kelmaydigan ishlarni buyurmaydi”. Bu borada Janobi Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom bir muborak hadislarida shunday marhamat qilganlar: “Ey ummatlarim, yenglar, ichinglar, sadaqa-yehson qilinglar, lekin ularga isrof va takabburlik aralashmasin”.Payg‘ambarimiz alayhissalom muborak hadislarida: „Xoh boylikda, xoh faqirlikda, xoh ibodatda bo‘lsin, o‘rtahol bo‘lish qanday ham chiroyli”; “Tadbirkorlik tirikchilikning yarim ilmiga tengdir”, deganlar.Tadbir – aql-idrok, bilim va tajribaga suyangan holda to‘g‘ri, oqilona ish yuritish, demakdir. Inson tadbir ila o‘zi, oilasi va qarindoshlarining, hatto jamiyatining kelgusi hayotiy rejalarini puxta belgilashi mumkin. Iqtisodiy sohada esa, tadbir behuda isrofdan saqlanish , sarf-xarajatlarni kamaytirib, tejamkorlik qoidalariga rioya etishdir.Kezi kelganda shu narsani aytib o‘tish joizki, to‘y bahonasi bilan qudalar o‘rtasida ayirboshlanadigan qo‘sha-qo‘sha tog‘oralar, sarupo-surug‘lar ham millatning moddiy va ma’naviy qashshoqlanishiga sabab bo‘lmoqda. Kimo‘zarga qilinadigan qator-qator mashinalardan yosh kelin-kuyovlarga biron-bir ma’naviy naf bormi? Bo‘lsa ham, ular g‘urur va tug‘yonga olib boradi, xolos. Bularning o‘rniga, muhtaram musulmonlar, o‘sha mablag‘larni farzandlarimizning ilm olishlariga va ro‘zg‘orga zarur buyumlarga sarf etaylik. Biz o‘zimizni Allohning bandalari va Muhammad alayhissalomning ummatlari deb bilsak, mazkur oyat va hadislarga amal qilgan holda hayotimizda isrofning barcha turiga chek qo‘yishimiz lozim. Alloh taolo Qur’oni Karimda: “...Agar Allohning ne’matlarini sanasangiz, sanog‘iga yeta olmaysiz. haqiqatan, inson (o‘ziga) o‘ta zolim va (Robbiga) juda noshukurdir” (Ibrohim-34). Insonlarga shuncha ne’matlarni ato etib qo‘ygan Alloh taolo ularni bu ne’matlardan oqilona foydalanishga, tejab-tergab ishlatishga, aslo isrofga yo‘l qo‘ymaslikka chaqiradi. Jumladan, Alloh taolo Qur’oni Karimda: “Yenglar, ichinglar, isrof qilmangiz! Zero, U isrof qiluvchilarni sevmagay” (A’rof, 31- oyat), - deb amr qilmoqda. Shuningdek, yana: “Qarindoshga, miskin va yo‘lovchiga (xayr-yehson qilish bilan) haqlarini ado eting va isrofgarchilikka mutloqo yo‘l qo‘ymang!” (Isro-26). Demak, silai rahm, xayr-yehson va turli sadaqalarni berishda ham me’yordan tashqari xarajat qilish, isrofgarchilikka yo‘l qo‘yish Alloh tomonidan ham man etilgan. Xususan, to‘y va boshqa marakalardagi isrofgarchiliklar ortiqcha dabdabaga, riyokorlikka, manmanlikka, kimo‘zarga, o‘zaro hasadga, imkoni yo‘qlarning ko‘ngli o‘ksishiga olib keladi. Payg‘ambarimiz Muxammad alayhissalom o‘z hadislarida marhamat qiladilarki: “Kim hayotda tejamkor bo‘lsa, zinhor qashshoqlikka tushmaydi.” Yana bir hadisda: “Isrofgar jannatga kirmaydi”-deb isrofdan qattiq qaytarganlar. Hamma ishda me’yor va mo‘tadillik bo‘lgani yaxshi. Menga boylik berib qo‘yildi deb, uni har tomonga sochaverish, ayniqsa Alloh harom qilgan ishlarga sarflash gunoh eshiklarini ochib qo‘yadi. Buning o‘rniga yordamga muhtoj kishilarga ko‘mak berish, talabalarning o‘qish shartnoma pullarini to‘lashga ko‘maklashish, qarzini to‘la olmayotgan kishilarga yordamlashish ham o‘ziga, ham jamiyatga manfaat keltirgan katta savobli ish bo‘ladi. Isrofgarchilikning barcha ko‘rinishlariga barham berish har bir fuqoroning vazifasidir .
Mardonov Хayrullo
“Xoja Buxoriy” o‘rta maxsus islom
bilim yurti o‘qituvchisi

Админ