Maqolalar
442

Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) keltirgan din Islom dini nomi bilan mashhur. Bu nomni Payg‘ambarning o‘zlari tanlagan emas, balki uni Alloh taolo ixtiyor qilgan.
Mana shu Islom dinida yoshlar tarbiyasiga e’tibor qanday qo‘yilgan ? Alloh taoloning bandalariga bergan eng ulug‘ ne’mati farzand ne’matidir. Ha, farzand Alloh taoloning sanab adog‘iga yetib bo‘lmaydigan ne’matlaridan bir ne’matdir. U dunyo hayotining ziynatidir.
Alloh taolo aytadiki:
ألْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُلْحَيَوةِ الدُّنْياَ
«Mol-mulk, farzandlar dunyo hayotining ziynatidir...» («Kahf» surasi 46-oyat.)
Farzand qalb rayhoni, gulidir. Yoshlik chog‘larida ularni erkalab ko‘nglimiz huzur qiladi. Katta bo‘lganlarida esa yordamlaridan bahramand bo‘lamiz. Vafot etganimizdan keyin esa ularning say’-harakatlari tufayli nomai a’molimizdagi savoblarimiz ziyoda bo‘ladi.
عَنْ أبي هريرةَ رَضي اللهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُول اللهِ صَلي اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّّمْ :" إذَا مَاتَ الإنْسَانُ
إنقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إلاَّ مِنْ ثَلاَثَةِ أشْيَاءٍ: صَدَقَةُ جَارِيَةُ أوْ عِلْمُ يُنْتَفِعُ بِهِ أوْ وَلَدٌ صَالِحٌ يَدْعُوا لَهُ" (رواه مسلم)
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytadilar:
“Inson vafot etganda uning amali to‘xtaydi, faqat uch narsa tufayli uning nomai a’moliga savob yozilib turadi: sadaqai joriya, foydali ilm, duoi xayr qiluvchi solih farzand”. (Muslim rivoyat qilgan).
Alloh taolo insonga farzandni ne’mat qilib bergan. Lekin gohida mana shu farzand ota-onasiga balo bo‘lishi ham mumkin. Agar oila tinch-totuv bo‘lib, ota-ona uz farzandlariga yaxshi tarbiya bersalar, bola ulg‘ayganda ota-onasiga rahmat olib kelsa, bu ular uchun Allohning mukofoti bo‘ladi. Bolalar ertangi kunimizning posbonlari, ishlarimizning davomchilarir.
Insonga bolalikdan singdirilgan odatlar yosh daraxt tanasiga o‘yib yozilgan harflarga o‘xshaydiki, ular daraxt bilan birga o‘sadi, voyaga yetadi, daraxtning tarkibiy qismiga aylanib qoladi.
Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aytadilar:
“Farzandlaringizni o‘z orzulariga, o‘z hollariga qo‘ymang, balki ularni go‘zal tarzda tarbiya qiling”.
Inson bolasi tug‘ilgandan to ulg‘ayib keksayib vafot etgunga qadar tarbiyaga muhtoj. Bu tarbiya dastlab ota-ona, ustoz va boshqalar tarafidan beriladi. Agar tarbiya jarayoni to‘xtab qolsa yoki yomon tomonga burilsa, inson tubanlikka keta boshlaydi.
Tarbiyaning eng murakkab davri o‘smirlik davridir. Bola endi mustaqil harakat qila boshlagan, hayotga o‘z nazari bilan baho berishga kirishayotgan, doimiy eshitib yurgani ota-onaning so‘zidan ko‘ra o‘zgalarning, yangi tanishlarning fikrlari jozibaliroq ko‘rinayotgan paytda uning tarbiyasiga qattiq e’tibor bermoq kerak.
Xorijda yoshlarni tarbiya qilish borasida olimlar qiziq tajriba o‘tkazishdi. Ota bola tug‘ilishiga besh olti oy qolganida har kuni ma’lum bir vaqtda bitta ertakni uning yonida so‘ylaveradi. Go‘dak tug‘ilgandan so‘ng ham ertak aytishda davom etadi. Bolaning tili chiqqanida ota o‘sha ertakni ayta boshlaganida, uning davomini bolaning o‘zi so‘zlab beribdi. Hofizul Qur’on bo‘lgan bir kishi farzand ko‘radi. Bolaning tili chiqqanida, ma’lum oyatlarni takrorlayotganini eshitishadi. Ma’lum bo‘lishicha, ota ilohiy kalomni tilovat qilayotganida farzandning onasi unga some’ bo‘lib, tinglab turar ekan. Demak, farzandni sog‘lom o‘stirishni ona qornida vujudga kelganidan boshlansa, ko‘zlangan maqsadga erishish mumkin. Yaxshi ta’lim tarbiya, shubhasiz insonning jismi va ruhiy dunyosiga, oxiratiga foydalidir. Uni har ikki jahonda baxtu saodatli qiladigan, ilm va tajriba bilan bir qatorda diyonatu bilimdonlik baxsh etadigan tug‘ri yo‘lga ezgu va ma’qul ilmlarga undaydigan ta’lim tarbiya berish lozim. Aql ilmga naqadar to‘lib – toshsa ham, qalb va ko‘ngilni sira unutmasligi kerak. Inson o‘zidagi ma’naviy jihatlarni vijdon va nafsini tarbiyalashi, ehtiroslarni boshqara olishi, xunuk odatlarini tark etishi, mavjud ilmiy yutuqlarini insonning foydasiga yo‘naltira oladigan zehniyatga ega bo‘lishi zarur. Ma’naviyati, qadr-qiymati yo‘q ta’lim tarbiya insonlarning ko‘pini to‘g‘ri yo‘ldan ozdiradi. Ulardan ezgulik va yaxshi natija ko‘rmaydi. Vatanga, insonlarga va bashariyatga fidokorona xizmat qilishni, adolatu fazilatni, odobu nazokatni, rahm-shafqatni, va mehr-muhabbatni o‘rgatadigan bir ta’lim tarbiya insoniyat uchun zarur. Bu esa, iymon va nafs tarbiyasi bilan bo‘ladi.
Hurmatli Yurtboshimiz Shavkat Mirziyoyev ta’biri bilan aytganda:
“O‘zbekistonning kelajagi yoshlar qo‘lidadir. Chunki kelajak doimo yoshlar qo‘lida bo‘ladi. Bugun biz bergan ta’lim tarbiya ertaga o‘z mahsulini berishi shubhasiz. Mustaqil O‘zbekistonga, puxta bilimga ega yoshlar kerak. Yangi avlod kamolini yuksaltirish lozim. Ularning jismi, aqli va axloqi turli kasallik va nuqsonlardan pok bo‘lishi shart”.
Payg‘ambarimiz Muhammad alayhis salom islom dini yuzaga kelgan dastlabki kunlar-danoq yoshlarga katta ahamiyat berganlar. Masalan, hazrati Ali, Zayd ibn Horisa. Talha ibn Ubaydulloh, Abdurahmon ibn Avf, Zubayr ibn Avvomlar Payg‘ambarimiz yonlarida Islom diniga xizmat qilgan chog‘larida navqiron yoshda bo‘lishgan. Yoshlarni har tomonlama ruhiy ma’naviy sog‘lom, adolatli, to‘g‘ri so‘z va fidoiy qilib tarbiyalash lozim, shunda porloq kelajakka zamin tayyorlagan bo‘lamiz.
Xulosa o‘rnida shuni aytishimiz kerakki tarixdan ma’lumki, o‘z o‘tmishini madaniyatini unutgan xalq ruhan qashshoqlashib, ma’naviy tanazzulga yuz tutadi. Shunday ekan, yoshlar bebaho diniy va dunyoviy boyliklarimizni, ya’ni ajdodlarimiz yozib qoldirgan asarlarni o‘rganib, uning ziyosidan bahra olishlari kerak.


Muzaffar Qosimov
“Xoja Buxoriy” o‘rta maxsus
islom bilim yurti ma’naviy - ma’rifiy
ishlar bo‘yicha mudir o‘rinbosari

Muallif: Админ
Sana: 04.04.2020
11
441

Jamiyatimizda mo‘min-musulmonlar amal qiladigan turli xil yaxshi xislatlar bilan birga zararli xulqlar ham mavjud. Musulmon inson doimo maqtalgan xislatlarni qo‘lga kiritib, yomon xislat va odatlardan nafsini poklashiga targ‘ib qilingan. Alloh taolo Shams surasining 9-10 oyatdar shunday marhamat qiladi:
“Haqiqatan, uni (nafsni) poklagan kishi najot topur. va u (nafs)ni (gunohlar bilan) ko‘mib, xorlagan kimsa esa (Allohning rahmatidan) noumid bo‘lur!”
Shunday nafs illatlaridan biri – hasaddir. “Hasad” lug‘atda “biror narsani terisini shilmoq yoki qirmoq” degan ma’noni bildiradi. Uning istilohiy ma’nosi haqida alloma Munoviy shunday deydilar:
“Hasad – ne’matga loyiq bo‘lgan kishidan uni zavol bo‘lishini umid qilishdir ”
Yer yuzidagi birinchi qotillik ham hasad sababli sodir bo‘ldi. Odam alayhissalomning ikki o‘g‘li bor ekan, ular qurbonlik qilishibdi. Birlarining qurbonligi qabul bo‘libdi. Ikkinchilarining qurbonligi qabul bo‘lmapti. Shunda qurbonligi qabul qilinmagan o‘g‘il qurbonligi qabul qilinganga hasad qilib, ko‘ra olmasdan, men seni albatta o‘ldiraman, debdi.
“Nafsi unga birodarini o‘ldirishni yaxshi ko‘rsatdi. Bas, uni o‘ldirdi. Shu sababdan ziyonkorlardan bo‘ldi.”. Moida surasi 30-oyat.
Inson qalbiga hasad kirganda shunday bo‘ladi. Qurbonligi qabul bo‘lmagani uning yaxshi kishi emasligiga dalolat edi. Qurbonligi qabul bo‘lgani esa, ikkinchi o‘g‘ilning yaxshi insonligi uchun edi.
Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam shunday marhamat qiladilar:
“Ikki kishidan boshqaga hasad qilish yo‘q: Alloh Qur’onni ato qilgan kishi va Qur’onni kechayu kunduz haqqini ado qiladigan kishi, Alloh mol bergan va u molni kechayu kunduz infoq-ehson qiladigan kishi” (Imom Buxoriy rivoyati).
Bu hadis haqida Imom Jaloliddin Suyutiy shunday deydilar: “Hasad ikki xil bo‘ladi: haqiqiy va majoziy. Haqiqiy hasad – bir kishidan ne’matni ketishini istash. Bu harom ekaniga ulamolar ijmo’ qilishgan. Majoziy hasadni “g‘ibta”, ya’ni “havas” deyiladi. Bunda – ne’mat egasidan ketmasdan, kishining o‘zida ham bo‘lishini orzu qiladi. Dunyo ishlarida havas qilish – muboh ish. O‘zgalar qilayotgan toatlarni orzu qilish esa – mustahab (ya’ni maqtalgan ish)dir”.
Hasadning ikkinchi xili yomon hasad bo‘lib, u boshqadagi ne’matni yo‘q bo‘lishini umid qilishdir. Bunday hasad shariatda harom qilingandir.
Zero Payg‘ambarimiz alayhissalom o‘z vaqtida hasad illati jamiyat a’zolari o‘rtasida naqadar xavfli ekani, hatto kishining imoniga ham putur yetkazishi mumkinligi haqida ogohlantirib shunday deganlar:
“Bir bandada imon va hasad aslo birga bo‘lmaydi” (Imom Nasaiy rivoyati).
Boshqa bir hadisi sharifda esa:
“Insonlar bir-birlariga hasad qilmaslikda bardavom bo‘lsalar, yaxshilik uzra bardavom bo‘ladilar”, – dedilar. (Imom Tabaroniy rivoyati)
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam:
«Hasaddan saqlaning! Chunki, hasad yaxshiliklarni xuddi olov o‘tinni yegandek, yeb yuboradi», – dedilar». Abu Dovud rivoyat qilgan.
Ushbu hadisda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam hasadni zararli olovga o‘xshatmoqdalar. Yong‘in chiqqan yerda olov hamma narsani yeb bitirganidek, hasad ham, avvalo, hasadchining ichini kuydiradi. Keyin asta alanga olib, yo‘lida nima yaxshilik bo‘lsa, hammasini kuydirib bitiradi.
Shuning uchun ham, hasadchi shaxsga e’tibor bilan nazar solsangiz, unda hech bir yaxshilik alomatlarini topolmaysiz. Hasad tarqalgan jamiyatda ham xuddi shu manzaraning o‘zini ko‘rasiz. Hasadchilar jamiyatida yaxshilikdan asar ham qolmaydi.
Buyuk ajdodimiz Imom Abu Lays Samarqandiy rahimahulloh hasadning zaralari to‘g‘risida shunday deganlar: “Hasaddan zararliroq narsa yo‘q. Hasad o‘z egasiga beshta uqubat keltiradi:
1. Hasadchining g‘am-tashvishi uzilmaydi;
2. Uning ushbu g‘am-tashvishiga ajr kelmaydi;
3. Xorlik olib keladi;
4. Alloh taolo unga g‘azab qiladi;
5. Unga tavfiq eshiklari yopiladi”.
Boshqa bir o‘rinda esa: “Uch kishining duosi qabul bo‘lmaydi. Ular:
1. Harom rizq yeguvchi;
2. Ko‘p g‘iybat qiluvchi;
3. Qalbida musulmonlarga adovati va hasadi bo‘lgan kishilar” deganlar.
Muqaddas dinimiz bir qancha salbiy illatlarning davosini o‘rgatgani kabi, bu hasad illatidan forig‘ bo‘lish yo‘llarini ham ko‘rsatib bergan. Bu haqda suyukli Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam:
“Uchta xislat ummatimda doim bo‘ladi: yomon gumon, hasad va shumlanish. Gumon qilsangiz, yuzaga chiqarmang. Hasad qilsangiz, Allohga istig‘for ayting. Shumlansangiz, yo‘lingizda davom eting”, – deganlar (Imom Tabaroniy rivoyati).
Boshqa bir hadisda esa:
“Har bir Odam bolasi – hasadchidir, (lekin) modomiki (hasadini) tiliga chiqarmasa, (hasadiga) qo‘li bilan amal qilmasa, hasadchiga hasadi zarar qilmaydi” (Imom Abu Nuaym rivoyati).
Mashhur sahobalardan birlari Abu Dardo raziyallohu anhu insonlarga nasihat qilib: “Qaysi bir banda o‘limni ko‘p eslasa, uning (behuda) hursandchiligi va hasadi kamayadi”, der ekanlar.
Bu bo‘yicha ulamolarimiz “Kim o‘zida boshqalarga bo‘lgan hasadni sezsa, unga qarshi taqvo va sabrni ishlatsin”, – deyishgan.
Har bir inson turli xil ma’naviy jinoyatlarni tark qilish bilan birga, hasad kabi katta ma’naviy jinoyatdan ham qutulishi shart. Shundagina insonlar o‘rtasida bir birlariga mehr muhabbat paydo bo‘lib gin kudrat va hasadgo‘ylik kabi illatlar yo‘qoladi.
Shuningdek, har birimiz hasaddan forig‘ bo‘lib, qalbimiz toza holga kelib, quyidagi hadisda zikr qilinadigan saodatmand sahobiy darajasiga yetishishga harakat qilishimiz lozimdir.
Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bilan birga o‘tirgan edik. Ul zot: «Hozir huzuringizga ahli jannatdan bo‘lgan bir odam chiqadi», – dedilar. Ansoriylardan, soqolidan toharat suvi oqib turgan, chap qo‘lida kovush tutgan kishi chiqib keldi.
Ertasiga Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam aynan o‘sha gapni aytgan vaqtlarida, yana o‘sha odam kechagi holida chiqib keldi.
Uchinchi kuni ham xuddi shu holat takrorlangach, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam o‘rinlaridan turib, majlisdagilar tarqalganida Abdulloh ibn Amr o‘sha ansoriy odamga ergashib bordi-da: «Otam bilan oramizdan gap o‘tib qolib, uch kungacha uning oldiga kirmaslikka qasam ichgan edim. Agar ma’qul topsangiz, menga shu muddat o‘tguncha uyingizdan joy berib turing», – dedi. U odam «Xo‘p» deb javob berdi.
Hazrati Anas roziyallohu anhu rivoyat davomida shunday deydi: «Abdulloh o‘sha uch kecha u bilan birga tunaganini, u odamning kechalari hech bedor bo‘lmaganini gapirib yurar edi. Agar u odam bezovta bo‘lsa, o‘rnida ag‘darilib yotar va bomdodgacha Allohni zikr qilib, takbir aytib chiqar ekan».
Abdulloh yana shularni aytgan ekan: «Ammo undan faqat yaxshi gaplarni eshitdim. Uch kecha o‘tgandan so‘ng uning amali hech narsa emas ekan, degan fikrga kelay dedim. Unga: «Ey, Allohning bandasi! Otam bilan oramizda hech gap o‘tgani yo‘q. Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan uch marta: «Hozir huzuringizga ahli jannatlardan bir kishi keladi», degan gapni eshitdim. Uch marta ham sen chiqib kelding. Sening huzuringdan joy olib, qiladigan amallaringga nazar solib, senga iqtido qilish orzusida edim. Ammo kattaroq bir ish qilganingni ko‘rmadim. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytgan gaplarga seni nima erishtirgan?» – deb so‘radim.
U esa: «O‘zing ko‘rgan narsadan boshqa hech narsa yo‘q», – dedi.
Qaytib ketayotganimda u meni yoniga chaqirib: «O‘zing ko‘rgan narsalardan boshqa hech narsa yo‘q. Faqat, men qalbimda musulmonlardan biror kimsaga gina-kudurat saqlamayman. Hech kimga nisbatan unga Allohdan yetgan yaxshilikka hasad qilmayman», – dedi».
«Seni o‘sha maqomga yetishtirgan shu xislating ekan. Ana shunga biz toqat qila olmaymiz», – debdi Abdulloh ibn Amr».
Ahmad va Nasaiy rivoyat qilishgan.
Haqiyqatan ham, insonlar qalbida o‘zgalarga nisbatan hasad bo‘lmasligi ulug‘ faziylatdir. Zero, bunday odamdan hech bir yomonlik chiqmaydi. Alloh taolo barchamizni hasadgo‘ylikdan saqlasin! Elu yurtimizni bu og‘ir darddan O‘zi qutqarsin! Omiyn!

Nurullo XOLIQOV, “Xoja Buxoriy” o‘rta maxsus islom bilim yurti o‘qituvchisi

Muallif: Админ
Sana: 04.04.2020
14
440

Ne’mat albatta, moddiy boylikning o‘zidangina iborat, deb hisoblaydigan inson adashgan bo‘ladi. Chunki, unga berilgan hayot ne’mati, jismidagi ichki va tashqi a’zolarining bir maromda ishlashi, ya’ni, ko‘zining ko‘rishi, qulog‘ining eshitishi, tilining ta’m bilishi, yuragining urib turishi, bularning barchasi aslida bebaho ne’matdir. Inson ushbu ne’matlar ko‘z o‘ngida takrorlanavergani tufayli ularni oddiy hol sanaydi. Holbuki, ushbu ne’matlar sodda qilib aytganda, biror joydan sotib olingan yoki ijaraga berilgan emas, balki, bizlarning to‘laqonli hayot kechirishimiz uchun Alloh taolo tomonidan berilgan hadyadir.
Alloh taolo “Yunus” surasida: “Albatta, dunyo hayotining misoli xuddi Biz osmondan tushirgan suvga o‘xshaydi. Bas, odamlar va chorvalar yeydigan yer nabototi u bilan aralashib, yer bezagini olganda va ziynatlaganda hamda uning ahli, endi bunga erishdik, deb o‘ylaganda, kechasi yoki kunduzi unga Bizning amrimiz keladir. Biz uni xuddi kuni kecha yashnab turmagandek quritib qo‘yamiz. Tafakkur qiladigan qavmlar uchun oyatlarimizni ana shunday batafsil bayon qilurmiz”, degan (24 -oyat).
Fikrli, farosatli odamlar uchun bu dunyo hayoti ham xuddi shunday. Inson tug‘iladi, o‘sadi, tinmay harakat qiladi. Ma’lum bir natijalarga ham erishadi. Ammo Alloh taolo xohlagan lahzada u erishgan narsani olib qo‘yishi mumkin. Oyatning haqiqatidan biri shuki, kuni kecha ko‘chada, ishda bemalol yurgan edik, bugun oddiygina ko‘ringan ne’matning qadrini chin dildan his qilib turibmiz.
Bugun insoniyat boshiga Alloh taoloning bandalariga bergan ulkan sinovi – Koronavirus COVID- 19 kasalligi xavf solmoqda. Bu kasallik yurtimizni ham chetlab o‘tmadi. Muhtaram Yurtboshimiz boshchiligida mazkur kasallikni tezroq bartaraf etish uchun barcha zaruriy ishlar amalga oshirilmoqda. Diniy va tibbiy nuqtai nazardan barcha chora-tadbirlar ko‘rildi va sizu bizdan shu tartib-qoidalarga amal qilish so‘ralmoqda.
Shunday ekan barchamiz o‘zimizga savol berishimiz kerak sabablar bajarildi qolgani Allohning taqdiri ekanligini bilsakda, nima uchun biz vahimaga tushushimiz kerak axir Payg‘ambarimiz alayhissalom hadisi muboraklarida: “Qay biringiz tongda uyqudan uyg‘onganida oilasi tinch, tani sog‘ va uyida kunlik yeguligi bo‘lsa bilingki, unda dunyodagi barcha ne’matlar mujassam ekan”, deyilgan. Hadisi sharifga binoan bugun tongda sog‘lom va bir kunlik yeguligimiz bormi biz eng baxtli inson ekanligimizni esdan chiqarmaylik.
Qachonki, Alloh saqlasin, ko‘zimizga shikast yetsagina, ko‘zimiz borligini, biror joyimiz og‘rib qolsa, og‘rigan o‘sha a’zo tanamizning qaysi joyida joylashganligi haqida "bilib qolamiz". Ana o‘shanda dunyoda ko‘zi ojizlar, oyoq yoki qo‘llari ishlamay qolgan odamlar, uzoq yillardan buyon dard tufayli to‘shakka mixlanib qolgan odamlar ham borligini his qilamiz. Bu hissiyot bizlarni shukr qilishga undaydi. "Sog‘lik - insonlar boshidagi toj bo‘lib, uni faqat va faqat sog‘ligini yo‘qotgan insonlar ko‘ra oladilar". Yana, ba’zida ishlarimiz yurishmayotganligi, qilayotgan ishlarimizda zafar yor bo‘lmayotgani haqida noliymiz. Shunday paytlarda bizdan ko‘ra ham holi nochor, ammo, shukronalik bilan hayot kechirayotgan, to‘kin dasturxon oldida o‘tirib, sarxil ne’matlar ichida yana nimalarnidir bo‘lishini xohlagan paytimizda soddagina hayot kechirib, tani sog‘, xotirjamligini barcha ne’matlardan ustun qo‘yadigan insonlar ham borligini eslashimiz lozim.
Shu o‘rinda bir hikoyani eslasak, uzoq yo‘l bosib kelayotgan musofir o‘zining oyoq kiyimi eskirib ketganidan nolib, o‘z-o‘ziga “shunaqa ham nochor odam bo‘lamanmi?” deya o‘z holining zabunligidan afsuslandi.
Shu holida musofir noligan holda shahar darvozasiga yaqinlashar ekan, darvoza tagida insonlardan biror narsa berishlarini tilanib o‘tirgan tilanchiga ko‘zi tushdi. Ne ko‘z bilan ko‘rsinki, tilanchining ikki oyog‘i ham yo‘q edi. Bu holni ko‘rgan musofir: “Men-ku, poyabzalim yo‘qligi uchun noshukrlik qilibman, oyoqlarim yo‘q bo‘lsa nima qila olardim, mendan ham nochorroq odamlar bor ekan-da”, deb shukronalik yo‘lini tutdi.
Bu voqea garchi avvalgi zamonlarda bo‘lib o‘tgan bo‘lsa-da, hozirgi paytda ham o‘z mazmun-mohiyatini yo‘qotmagan. Zero, biror narsaga yetisha olmagan odam, avvalo, o‘zidagi mavjud narsalarga nazar solmog‘i, boriga shukr qilmog‘i lozim. “Ne’matning qadri ketganda bilinadi”, degan so‘zni ko‘p bora eshitganmiz. Ushbu so‘z haqida biroz mulohaza qilsak, olam-olam ma’nolarni topgan bo‘lar edik. Ne’mat deb, Alloh taolo tomonidan berilib, evaziga shukr talab qilingan qadri yuksak narsaga aytiladi.
Abd ibn Humayd, Ibn Abi Hotim va Ibn Hibbonlar Ato rahmatullohi alayhidan rivoyat qiladilar: “Men, Abdulloh ibn Umar va Ubayd ibn Umayrlar Oishaning oldilariga kirdik. Ibn Umar: “Bizga Rasululloh alayhissalomdan ko‘rgan eng ajoyib narsani aytib bering”, dedi.
U kishi yig‘ladilar, so‘ngra dedilar: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bir kecha o‘rinlaridan turib tahorat oldilar va namoz o‘qidilar. Namozlarida ko‘p yig‘ladilar. Soqollari va sajdaga bosh qo‘ygan yerlari ko‘z yoshlaridan nam bo‘lib ketdi. Bomdod azonini chaqirish uchun kelgan hazrati Bilol roziyallohu anhu: “Ey Allohning elchisi, o‘tmish va kelajak gunohlaringiz kechirilgani holda sizni nimalar bunchalik yig‘latdi?” deb so‘radi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Bu kecha Alloh taolo bir oyat tushirdi”, dedilar va uni (Oli Imron surasining190-191-oyatlarini) o‘qidilar: “Osmonlar va Yerning yaratilishida, tun va kunning o‘rin almashib turishida aql egalari uchun alomatlar bordir. Ular turib ham, o‘tirib ham, yotib ham Allohni zikr etadilar va osmonlaru Yerning yaratilishi haqida fikr yuritadilar (va duo qiladilar:) “Ey, Rabbimiz! Bu (koinot)ni behuda yaratmagansan. Sen (ayblardan) pok zotdirsan. Bas, bizni do‘zax azobidan saqlagin ” !
Shundan keyin Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Bu oyatni o‘qib, tafakkur qilmagan kimsalarga voy bo‘lsin!” dedilar. (Ibn Hibbon rivoyati, “Sahih”).
Alloh taolo barchalarimizni atrofimizdagi har bir narsa haqida fikr yuritib, ibratlanishga, Alloh biz uchun yaratib qo‘ygan behisob ne’matlar uchun shukrona aytishga buyurgan ekan biz shukr qilishda bardavom bo‘laylik.
Shoir Rudakiyning quyidagi so‘zlari bizlarni “Birni ko‘rib fikr qil, birni ko‘rib shukr qil” - degan hikmatning mag‘zini chaqishga chaqiradi:
Boriga qanoat qil, ozod yasha,
Ey Rudakiy, odil va obod yasha.
O‘zingdan ortiqni ko‘rib g‘am yema,
Sendan ojizlar bor, ko‘rib shod yasha.
Tilingiz, labingiz, ikki qo‘lingiz va oyog‘ingiz to‘kis – shunday tugal hayotga egasiz-da, uni bilmayapsiz. O‘ylab ko‘ringchi: kesilgan oyoq bilan yurish oson ishmi? Og‘riq zabtiga olib turganida ko‘zingizni yumib uxlay olarmidingiz yoki ishtaha tusab turgan ovqatni yeb yoki sovuq suvni icha olarmidingiz? Shunday kishilar bor, ovqat ularning ko‘nglini xira qiladi, ichgan suvi zahar bo‘lib, kasalga mubtalo etadi. Siz o‘zi aslida eng afzal ne’matlar ichidasiz, lekin o‘zingiz bilmaysiz. Doim arzimagan narsalar uchun kuyib-pishib yurasiz, o‘zingizni tushkunlik va mahzunlik domiga tashlaysiz.
Inson oldida qotgan noni, sovuq suvi, tinch uyqusi, benihoya ofiyat tursa-da, yo‘qotgan arzimas narsalarini o‘ylaydi, boriga shukr qilmaydi. Aslida, ixtiyorida saodat kaliti, hisobsiz yaxshilik, iqtidor, ne’mat va boshqa ezgu narsalar bor.
Shunday ekan bugunlik kunda boshimizga bir sinov yuborilgan ekan, ortiqcha vahima, faqat oziq-ovqat yig‘ish, o‘rnatilgan tartib-qoidalarni mensimaslik kabi illatlardan uzoqda bo‘laylik. Xudo xohlasa ushbu dardni birgalikda, chiroyli sabr bilan, Yaratganning o‘zidan madad so‘ragan holda sabru-matonat, birdamlik bilan yengib o‘tamiz. Zero, Alloh taolo O‘z kalomida “Alloh sabr qiluvchilar bilan birgadir”degan.
Uyda qoling! Alohida zarurat bo‘lmagan taqdirda uyda bo‘lishga, o‘zimiz va oila a’zolarimizni sog‘lig‘ini asrashga chaqiramiz.

O‘tkir G‘uzarov
“Xoja Buxoriy” o‘rta maxsus
islom bilim yurti mudiri

Muallif: Админ
Sana: 02.04.2020
15
439

Istig‘for ulkan amallardandir. Uning ulkanligi shundaki, Payg‘ambarimiz sollallohu alaĭhi va sallam bu amalda bardavom bo‘lganlar va o‘z ummatlarini ham muntazam istig‘forga chaqirganlar.
Abu Huraĭra roziyallohu anhu aĭtadi: «Men Rasululloh sollallohu alaĭhi va sallamning: “Allohga qasam, men bir kunda Parvardigorga yetmish martadan ko‘p istig‘for aytib, tavba qilaman”, deb aĭtganlarini eshitdim» (Imom Buxoriy rivoyati).
Sa’labiĭ rahmatullohi alaĭh aĭtadi: “Hasan Basriĭ rahimahulloh huzuriga odamlar kelib, biri qurg‘oqchilik, keĭingisi faqirlik, boshqasi bepushtlik, yana biri bog‘dagi hosilsizlikdan shikoyat qildi.
U zot roziyallohu anhu barcha sŭrovchilarga istig‘for aĭtishni maslahat berdi. Shunda ŭtirganlardan biri Hasan Basriĭ rahimahullohdan odamlarning turli tashvishiga bir xil muolajani taklif etgani boisini sŭraganida, bu javobni berdi: «Men buni ŭzimcha gapirmadim. Balki Alloh taoloning Nuh alaĭhissalom haqidagi aĭtganlaridan ibratlanib aĭtdim:
«Bas, o‘z Robbingizga istig‘for ayting, albatta U gunohlarni ko‘plab mag‘firat qiluvchidir», dedim».
11. U zot osmondan ustingizga ketma-ket baraka yomg‘irini yuboradir.
12. Va sizga molu mulk va bola-chaqa ila madad beradir va sizlarga bog‘u rog‘lar hamda anhorlarni beradir.
Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu rivoyat qiladi: «Rasululloh sollallohu alaĭhi va sallam bundaĭ deganlar: “Kim har doim istig‘for aytib yursa, Alloh taolo unga turli tanglikdan chiqish va har qanday g‘am-tashvishdan qutulish yo‘lini ko‘rsatadi va o‘ylamagan tomonidan rizqlantiradi”» (Ibn Moja, Abu Dovud rivoyatlari).
Alloh taolo bundaĭ marhamat qiladi: “(Ular) sabrli, sadoqatli, itoatli, saxovatli va sahar chog‘larida Allohdan mag‘firat so‘raydigan kishilar edi” . Shu oyati karima mazmunidan kelib chiqib, ulamolarimiz kŭproq sahar vaqtida istig‘for aĭtishga targ‘ib etishgan. O‘tgan ulug‘larimiz ham tunlari ibodat qilib, sahar vaqtida duo va istig‘for bilan mashg‘ul bŭlishgan.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: «Har kecha tunning oxirgi uchdan biri qolganda Robbimiz tabaroka va taolo dunyo osmoniga tushib, «Kim Menga duo qiladi, ijobat qilaman. Kim Mendan so‘raydi, unga beraman. Kim Mendan mag‘firat so‘raydi, Men uni mag‘firat qilaman», deydi». Imom Buxoriy rivoyat qilgan.
Istig‘for – barcha yaxshiliklarning boshi, desak mubolag‘a qilmagan bo‘lamiz. Chunki istig‘for barcha dardlarga davo. U mushkullarni oson qiladi, hojatlarni ravo etadi. Istig‘for bandani Allohga bandachiligini izhor qilguvchi ibodat sifatida gavdalanadi. Istig‘for bandaning ojiz ekanligini, Robbil olaminga nihoyatda muhtoj ekanligini anglatadi.
Azizlar biz ham istig‘forni ko‘paytirib yurtimizdan vaboning tezroq yo‘qolishini so‘rab duolar qilaylik.

Xoliqov Nurullo “Xoja Buxoriy” islom bilim yurti o‘qituvchisi

Muallif: Админ
Sana: 31.03.2020
16
438

Bugungi kunda barcha sohadagi kashfiyot va taraqqiyotning asosiy omili sunnat ekanligi ko‘p bora o‘z isbotini ko‘rsatmoqda. Shuningdek, tibbiyot sohasidagi qo‘lga kiritilayotgan ko‘plab yutuqlar va kashfiyotlarga ham sunnat asosida ershilmoqda. Quyida shunga doir ba’zi namunalarni keltirib o‘tamiz.
Yorug‘likda yotishning zarari. “Al-Arab” gazetasining 1999 yil, 14-15 may kuni uchun chikqan 5620-sonining oxirgi sahifasida “Yorug‘likda uxlash uzoqni ko‘ra olmaslikka sabab bo‘ladi”, deb nomlangan ilmiy maqola chikdi. Unda AKShning Florida shtatidagi “Pensilvaniya” dorulfununi tib fakultetida olib borilgan il¬miy tajriba natijasi hakida so‘z boradi. Dok¬tor Richard Stoun rahbarligida uzoqni ko‘ra olmaslik xastaligiga uchragan 479 nafar 2 dan 22 yoshgacha bo‘ltan bemorlar ustida olib borilgan tajribadan ma’lum bo‘lishicha, 479 bemordan 10 foizi qorong‘uda, 34 foizi nim yorug‘da va 56 foizi to‘la yorug‘da uxlar ekan. Demak, uzoqni ko‘ra olmaslik xastaligi asosan chiroqni o‘chirmay uxlashdan bo‘lar ekan, degan xulosaga kelindi.
Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamning hadisi shariflaridan birining bir bo‘lagida aytilgan iboraning o‘sha vaqtda va undan keyin ham birovning aqliga-da kelmagan foydasi ming to‘rt yuz yildan keyin ilmiy ravishda tasdiqlangani mo‘’jizadir .
Jobir roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Idishlarning ustini yoping. Meshlarni bog‘lang. Eshiklarni berkiting. Chiroqlarni o‘chiring. Bas, shayton meshlarni yecha olmas. Eshik-larni ocha olmas. Idishlarning ustini ocholmas. Agar biringiz hech narsa topa olmasa, idishining ustiga bir cho‘pni ko‘ndalang qo‘yib bo‘lsa ham, Alloh-ning ismini zikr qilib quysin. Albatta, fosiqcha uy ahlining ustidan uy-lariga o‘t qo‘yib yuborur”, dedilar”.
Abu Dovudning lafzida: “Eshigingni berkit va Allohning ismini zikr qil. Chirog‘ingni o‘chir va Allohniig is¬mini zikr qil. Idishing ustini yop va Allohning ismini zikr qil. Meshingni bog‘la va Allohning ismini zikr qil ”, deyilgan.
Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam siz bilan biz ummatlariga boshqalar-ning ko‘ziga arzimas bo‘lib ko‘rinsa ham aslida o‘ta muhim bo‘lgan ishlardan xabar bermokdalar.
Ushbu amri nabaviyga amal qilgan holda har bir musulmon kechqurun chirog‘ini o‘chirib yotmog‘i lozim bo‘ladi. Chirog‘ni o‘chirmay yotishda zarar borligi sir emas.
Kechasi zaruratsiz chiroqni o‘chirmay yotganda bundan boshqa ko‘ngilsizliklar ham bo‘lishi mumkin. Hech bo‘lmaganda, kechasi bilan behuda yonib chiqqan chirokdan oila iqtisodiga zarar yetishi turgan gap.
Payg‘ambarimiz alayhissalom umrimizni rohatu farog‘atda o‘tkazib, Alloh taoloning rizoligiga erishmoqligimiz uchun quyidagilarga doimo amal qilishimizni buyurganlar.
1. Doimo toza-pokiza taomlarni yeng.
2. Taomni o‘ta issiq va o‘ta sovuq holda yemang.
3. Ko‘p chaynab, sekin yeng.
4. Ovqatdan oldin va keyin qo‘llaringizni yuving.
5. Doimo ovqatdan to‘ymagan holda turing, ko‘p yemang.
6. Ovqat yeyish davomida ko‘p suv ichmang.
7. Qishda biroz ko‘proq yog‘li ovqatlar, yozda esa yengilroq ovqatlar va ko‘katlardan yeng.
8. Xurmo yeyishni kam etmang.
9. Uzum, xurmo va zaytun, Allohga shukr etmoq uchun sizga sihat va quv-vat beradi.
10. Charchagan vaqtingizda shirinliklardan yeng.
11. Siniq kosalarda ovqat yemang, bunday idishda suv ham ichmang.
12. Ovqatlanayotganda doim yaxshi kayfiyatda bo‘ling, yolg‘iz ovqat yemang.
13. Doimo ovqatdan so‘ng duo o‘qib, shukr qiling.
14. Har oyda bir kun ro‘za tutingki, vujudingiz dam olsin.
15. Asal yeb turing, u ming dardga davodir .
Bundan tashqari, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam ko‘zi og‘riganlarga doimo asal va xurmo yeyishni tavsiya etardilar. Zamburug‘ suvini ham ishlatishni tavsiya etgandilarki, ushbu tavsiya etilgan “dori” bugungi kunda asrimizning bir mo‘’jizasi (penitsillin) sifatida qabul qilinmoqda .
Davomi bor...


Maxsumov Maqsud,
“Xoja Buxoriy” o‘rta maxsus islom bilim yurti o‘qituvchisi

[1] Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Iymon. – T.: Hilol nashr. 2013y. – 342 b.

[2] Sulaymon ibnal-Ash’as Abu Dovud as-Sijistoniy. Sunan Abu Dovud. – Bayrut: Darul fikr. 1990y.

[3] Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Hadis va hayot. 18 juz. Tib va dam.– T.: Sharq nashriyot-matbaa birlashmasi. 2011y. – 32 b.

[4] Hijriy 160 yilda vafot etgan va 500 ga yaqin asar muallifi Tavasli Muso ibn Abu Hayyonning "Al-Xolis" kitobida ko‘z kasalliklari va tomoq anginalari uchun Rosululloh sollallohu alyhi vasallamning shu ma’nodagitavsiyalari keltirilgan bo‘lib, u quyidagi tartibda amalga oshiriladi. Zamburug‘larni olib, namli qorong‘u joyda uch kun saqlanadi va ularning usti mog‘orlab qoladi. Temir bir six olib qizdiriladi. Sovugandan keyin uch marta bu mog‘orga surtiladi. Ko‘z kasalliklarida mog‘or ko‘zga surma surganday surtiladi. Tomoq og‘riganda tomoqqa bosib o‘ranadi.

Muallif: Админ
Sana: 31.03.2020
14